ÇOCUKLAR İÇİN BİRLEŞİN-- UNICEF

Eğitimin Toplumsal Cinsiyet Açısından İncelenmesi, Türkiye 2003 (8)

Öğrenme Ortamı

Mustafa Kemal Atatürk’ün büstünün önünden ilköğretimdeki kız ve erkek çocuklar okula girmekteler.

Okul sayısı, okul çağındaki çocuk sayısıyla karşılaştırıldığında yetersiz kalmaktadır. Fotoğraf Rana Mullan © UNICEF Türkiye 2003

Altyapı ve Okul-Ev Uzaklığı

Ülkenizde kaç okul vardır?



Tablo 1: Türkiye’de Okul öncesi, İlköğretim ve Ortaöğretim sayıları
Toplam Okul Sayısı1 Okul Öncesi İlköğretim Ortaöğretim
52,616 11,314 35,168 6,134

1 Milli Eğitim Bakanlığı (MEB), Araştırma, Planlama ve Koordinasyon Kurulu, 2003.

Bu büyük sayı okul çağındaki çocuk sayısı ile karşılaştırıldığında, özellikle de ilköğretim okullarında sınıf başına öğrenci sayısının 2000 yılına kadar en fazla 30 olacağının açıklanmış olduğu bir durumda, yetersiz kalmaktadır. Bu hedef, henüz gerçekleştirilememiştir. Bu nedenle, kentsel alandaki öğrencilerimizin 2/3’ü hala ikili öğretim yapan okullarda okumaktadır.

Çocukların okula giderken katetmek zorunda kaldıkları ortalama mesafe ne kadardır?

Çocukların okula giderken katetmek zorunda oldukları mesafe kırsal ve kentsel alanlarda farklıdır. Kentsel alanlarda bu mesafeler genelde daha kısadır. Kırsal alanlarda bir çocuğun kendi başına gidebileceği en uzak mesafe, bu alanlarda çocukların genelde okula yürüyerek gittikleri de göz önüne alınarak, 2.5 kilometre olarak belirlenmiştir. Dolayısıyla, ilgili yönetmelikler uyarınca, okullara 2.5 kilometreden daha uzak mesafelerde oturan çocuklar, okula devlet tarafından otobüslerle taşınmaktadır. Halihazırda, bu uygulama kapsamında 5,484 okula taşınan 661,754 çocuk bulunmaktadır.
MEB APK, 2003.

Okul binalarının fiziki durumunu genel nasıl değerlendirirsiniz?

Orta -- Ülke okul envanteri çalışması olmaksızın okulların durumu hakkında herhangi bir genellemeye gidebilmek güçtür. Ancak ülke çapında okulların az veya çok bakım ve onarıma ihtiyacı olduğu söylenebilir. Okullarda sağlık ve hijyen konularının daha fazla ilgi gösterilmesi gereken alanlar olduğu söylenebilir.

Sınıf içi Durumu

Ortalama sınıf büyüklüğü ve öğretmen/öğrenci oranı nedir?

İlköğretimde ortalama sınıf büyüklüğü 38.6 öğrenci/sınıftır (MEB İlköğretim Genel Müdürlüğü, 2003). Öğretmen/öğrenci oranı ise, ilköğretim okulları için 1:32, Liseler içinse 1:18’dir. MEB APK, p201, 2001.

Hangi öğretme/öğrenme yöntemleri kullanılmaktadır?

Genelde daha önceleri öğretmen merkezli öğretim yöntemleri kullanılmaktaydı. Ancak son yıllarda çok sayıda öğretmen eğitimden geçirilerek, öğrencileri güçlendirecek yöntemler de dahil olmak üzere, geniş bir yelpazeye yayılan yeni yöntemler kullanmaları desteklenmektedir.

Okul Hijyeni

Tüm okullarda kız ve erkek çocuklar için ayrı tuvaletler var mı?

Evet -- Tüm okullarda, devlet okullarında uygulanmakta olan projeler ve tüm okullar için geçerli olan yönetmelikler gereği kız ve erkek çocuklar için ayrı tuvaletler bulunmaktadır.
MEB İlköğretim Genel Müdürlüğü, 2003

Ülkede ‘Okul Sağlığını Geliştirme Çalışması’ yapan okullar var mıdır?

Evet -- ‘Avrupa Sağlık Geliştirici Okullar Ağı Projesi’ kapsamında, Sağlık Bakanlığı (SB) ve MEB, okullarda sağlık koşullarının iyileştirilmesi için, fiziki ve psikososyal koşulların iyileştirilmesini de içeren bir çalışma başlatmışlardır. Şu ana kadar söz konusu proje kırk gündüzlü okulda ve on yatılı okulda uygulanmıştır.
Sağlık Bakanlığı, 2003

FRESH (Etkin Okul Sağlığı Üzerine Odaklanmış Kaynaklar) ortaklığı ülkede etkin midir?

Hayır.

Okullarda Güvenlik ve Emniyet

Okullarda fiziki cezaların kullanılmakta olup olmadığı hakkında ayrıntılı bilgi veriniz. Ayrıca bu uygulamayı yasaklayan bir kanun olup olmadığını da belirtiniz.

Bu tür uygulamalar, Ceza Kanununun 447. Maddesi ve bunu takibeden maddeleri ile, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu çerçevesinde düzenlenmiştir. Okullarda dayak atılması yasaktır. Ancak bu tür cezalandırma yöntemlerine başvurulmasının çok da nadir olaylardan olmadığı söylenebilir. Özellikle erkek çocukların disiplin altına alınması amacıyla fiziki cezalara maruz bırakıldığı görülmektedir. Bu tür eylemlerin şikayet konusu olması halinde, ilgili şahıslar hakkında soruşturma açılmakta ve söz konusu kişi cezalandırılmaktadır.

Okullarda, toplumsal cinsiyete dayalı, diğer bir deyişle kız veya erkek çocuk olmalarından kaynaklanan, şiddet, taciz veya ayrımcılık hakkında ayrıntılı bilgi ve kaynak veriniz?

Halihazırda yeterli veri veya belgelenmiş kanıt bulunmamaktadır.

Ülkeniz okullarında şiddet sorunlu bir konu olarak görülmekte midir? Lütfen okullardaki şiddet ve özellikle de toplumsal cinsiyete dayalı şiddet (cinsel şiddet dahil) ile mücadele etmek için oluşturulmuş girişimleri tanımlayınız?

Hayır -- ancak bazı ‘büyük şehir okulları’nda, öğrencilerin diğer öğrenciler tarafından korkutularak zorlanmaları sorun olabilmektedir. Okulda alınan tedbirlerle giderilemeyen ciddi durumlarda ise, polis, okul idaresi, okul aile birliği işbirliği yapılarak konuya bir çözüm getirilebilmektedir. Toplumsal cinsiyete bağlı, diğer bir deyişle özellikle kız veya erkek olduğu için, cinsel şiddet de dahil olmak üzere herhangi bir kötü muameleye tabi tutulma okullarımızda sıkça rastlanan bir durum olmayıp, daha çok sözlü sataşma şeklinde görülebilmektedir. Böylesi durumlarda ise okul idareleri gerekli önlemleri almaktadır.

Eğitimin Toplumsal Cinsiyet Açısından İncelenmesi, Türkiye 2003, 9. Bölümde Öğrenme Hedefleri’nde devam ediyor.

 ◀ Önceki sayfa  |   ▶ Sonraki sayfa