ÇOCUKLAR İÇİN BİRLEŞİN-- UNICEF

Eğitimin Toplumsal Cinsiyet Açısından İncelenmesi, Türkiye 2003 (7)

Eğitim Süreçleri

Kalabalık bir okul açılış gününde üç okul arkadaşının buluşması

Henüz okul envanteri konusunda herhangi bir kapsamlı çalışma sonuçlandırılamamıştır. Fotoğraf Sinem Akay © UNICEF Türkiye 2003

Öğretmenler ve Müdürler

Tablo 1: İlköğretim ve ortaöğretimde öğretmenler ve müdürler
Düzey Toplam Kadın Erkek Cinsiyet Farkı
İlköğretim Öğretmenleri1 390,109 171,916 218,193 44,215
İlköğretim Müdürleri2 16,454 477 15,977 15,500
Ortaöğretim Öğretmenleri3 148,563 59,387 89,176 30,200
Ortaöğretim Müdürleri4 3,099 -- -- --
Öğretmen Hizmet içi Eğitimi5 225,490 -- -- --

1 MEB Araştırma, Planlama ve Koordinasyon Kurulu, 2003.

2 Türkiye’de müdür yardımcıları veya öğretmenlerin idari görevleri üstlendikleri 14,340 ilköğretim okulu bulunmaktadır. MEB Müsteşarlığı, 2003.

3 ibidem

4 ibidem

5 Bu rakam öğretmenlerin hizmet içi eğitim programlarına yıllık katılımlarını göstermektedir. MEB Araştırma, Planlama ve Koordinasyon Kurulu, s253, 2001.

Not: Cinsiyet farklılığına göre ilköğretim ve ortaöğretim müdürlerinin okul sevk ve idaresi eğitimi bulunmamaktadır. Bununla beraber okul sevk ve idaresi eğitimi artık okul müdürü olabilmenin bir ön koşulu haline gelmiştir. Bu nedenle son yıllarda önemli sayıda okul müdürü eğitilmiş, 10 216 ilköğretim ve ortaöğretim müdürü MEB tarafından verilmekte olan okul yönetimi kurslarını başarıyla bitirmiştir. Bunun 313’ü kadın ve 9,903’ü erkektir -- cinsiyete farkı 9,590.
MEB Müsteşarlığı, 2003.

Gerekli Nitelikler

İlköğretim düzeyinde öğretmen olabilmek için gerekli nitelikler nelerdir?

Üniversitelerin ilgili bölümlerinden en az lisans düzeyinde eğitim almanın yanısıra devlet memuru olabilmek için gerekli diğer şartlara sahip olmak.

İlköğretim düzeyinde nitelikli öğretmen oranı nedir?

Bazı Doğu Anadolu illerinde, erkek üniversite mezunları zorunlu askerlik hizmeti yerine öğretmen olarak çalışmaktadır. Ayrıca çoğunlukla kırsal alanlarda yeterli sayıda öğretmen bulunmadığı durumlarda yerel halk da yarı zamanlı olarak öğretim hizmeti verebilmektedir. Bu iki grubun toplamı tüm öğretmenlerin %1’ini oluşturmaktadır.
MEB Müsteşarlığı, 2003

Öğretmen eğitim programları kapsamında sınıf içi ve dışında cinsiyet duyarlılığı üniteleri işlenmekte midir?

Hayır -- Ancak, 1995 ile 2002 yılları arasında, Ankara Üniversitesi, Eğitim Fakültesinde Toplumsal Cinsiyet konusunda seçmeli bir ders verilmiştir. Öğretmenlerden bir bölümü hizmet öncesi eğitimlerinin bir parçası olarak bu derse devam etmiş olabilirler.

Okul yönetimi ile ilgili eğitim programlarında ‘Toplumsal Cinsiyete Duyarlılık’ konusu işlenmeye başlanmış mıdır?

Hayır.

Toplum ve Okul Süreçleri

Okul/aile birliği, mahalle/okul birliği gibi komiteler geniş çapta uygulama alanı bulabilmekte midirler?

Evet -- Her okulun bir okul aile birliği bulunmakta, bazı okullarda ise buna ek olarak öğretmenler veliler ve ilgilenen diğer kişilerce kurulmuş olan Okul Koruma Dernekleri bulunmaktadır. Bu dernekler genelde gereksinimi olan öğrencilere maddi destek sağlamaktadır.

Toplumsal cinsiyete duyarlılık konusunda yöre halkına eğitim düzenlenmiş midir?

Evet -- Güneydoğu Anadolu Bölgesindeki Çok Amaçlı Toplum Merkezlerinde ve Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu’nun (SHÇEK) Toplum Merkezlerinde, STK’larının da yardımıyla, toplumsal cinsiyet duyarlılığı boyutu da olan kurslar düzenlenmektedir. Ayrıca Üniversitelerin Kadın Araştırmaları Merkezlerince kadın kuruluşları, siyasi partiler, işçi sendikaları ve meslek kuruluşlarına yönelik eğitim programları vb, etkinlikler düzenlenmektedir.
Kadın Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü, 2003

Ülke Okul Envanteri (School mapping) gibi çocuk koruyucu politikaların; ulusal düzeyde, mahalle düzeyinde veya okul düzeyinde uygulanmasına başlanılmış mıdır?

MEB tarafından ülke okul envanter çalışması başlatılmıştır. Ancak bu çerçevede henüz herhangi bir kapsamlı çalışma sonuçlandırılamamıştır.

UNICEF ve Ortaklıklar

UNICEF veya ortak kuruluşlar tarafından örgün eğitim dışı uygulamaları tanımlayabilirmisiniz?

UNICEF Türkiye, ILO, UNDP ve UNFPA ile birlikte beş ilde (Erzurum, Van-Muradiye, Yozgat, Ankara ve Bolu-Düzce) bir proje başlatmıştır. Bu kapsamda kızlar için sekiz Öğrenme Merkezi ile, açık ilköğretime devam eden kızlar için ilköğretim okullarında on destek ünitesi kurulmuştur. Söz konusu merkezler, kızların öğrenimlerini destekleyebilmek amacıyla, bilgisayar, tepegöz, video, ve televizyon gibi gerekli ekipmanla donatılmıştır. Bu güne kadar binden fazla kız bu tür yaygın eğitime kayıt yaptırmıştır.

Altı yaş ve altındaki çocukların ana–babaları için, Aile ve Çocuk Eğitimi programı (AÇEP) sürdürülmektedir. Küçük çocukların bakımı ve gelişimini konu alan bu eğitim programlarına bu güne kadar 16,000 anne ve çocuğu katılmıştır. Bu programlar, UNICEF, Sağlık Bakanlığı (SB), Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı (TKB), SHÇEK ve işçi sendikaları tarafından düzenlenmektedir.
Education For All, National Plan of Action, 2002.

Yaygın eğitimden altı ve on dört yaş grubunda kaç çocuk yararlanmaktadır?

208,47216 -- Pratik Kız Sanat Okulları, Olgunlaşma Enstitüleri, 3308 Sayılı Yasaya göre açılan meslek kursları, halk eğitim kursları, Kur’an kursu, özel kurslar, özel dershaneleri vb, kapsamaktadır.

6 Bir kişi birden fazla kursa gidiyor ise o kişi her gittiği kurs sayısında bir kez daha sayıya dahil edilmiştir. 1998-1999 Öğretim Yılı Verileri, DİE, 2003

Eğitimin Toplumsal Cinsiyet Açısından İncelenmesi, Türkiye 2003, 8. Bölümde Öğrenme Ortamı’nda devam ediyor.

 ◀ Önceki sayfa  |   ▶ Sonraki sayfa