Eğitimin Toplumsal Cinsiyet Açısından İncelenmesi, Türkiye 2003 (3)

Politik ve Ekonomik Çerçeve

Toplumsal Cinsiyet ile ilgili Kurum ve Kuruluşlar var mı?

Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü (KSSGM)

Kadın sorunlarını diğer kuruluşlara duyurmak, temel planlara ve politikalara kadın boyutunu getirmek, kızların ve kadınların eğitimi, sağlığı, kısaca yaşamın her alanında kadınların güçlendirilmesi için kamuoyu oluşturmak ve gerekli politikaları geliştirmek. Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü Kuruluş 1990

Kadının Statüsü Yerel Birimleri

On beş ilde valilikler bünyesinde KSSGM birimleri kurulmuştur. Kuruluş 1997

Devlet Planlama Teşkilatında Kurulmuş Olan Kadın Birimleri

Kadınların konumunu daha güçlü kılabilmek için projeksiyonlar yapmak ve planlar geliştirmekten sorumludur. Kuruluş 1985

Kadın Sorunları Araştırma ve Uygulama Merkezleri

On dört Üniversitede kurulmuş olan bu merkezler, kadınların güçlendirilmesi amacıyla araştırma ve uygulama projeleri oluşturur, eğitim programları ve materyalleri geliştirir. Kuruluş 1989

Üniversitelerdeki Kadın Araştırmaları Bölümleri

Kadın sorunlarına ilişkin akademik bilgi üretmek yöntem ve araçlar geliştirmek, aynı zamanda ilgili alanlarda insan kaynağı yetiştirmek amacıyla kurulan Ankara Üniversitesi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi ve Ege Üniversitesi Yüksek Lisans Programları’dır. Kuruluş 1993

Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu (SHÇEK)’na bağlı Kadın Konukevleri ve Toplum Merkezleri

Ev içi şiddete maruz kalmış kadınlara geçici barınma imkanı sağlamak üzere Kadın Konuk Evleri; Kentlerin gecekondu alanlarındaki ailelere ve kadınlara koruyucu ve destekleyici eğitim sağlamak üzere Toplum Merkezleri açılmıştır. Kuruluş 1990

Devlet İstatistik Enstitüsü (DİE) Toplumsal Yapı ve Kadın İstatistikleri Bölümü

UNICEF Türkiye ile DİE işbirliğinde Kadın Bilgi Ağı (KBA) toplumsal cinsiyete dayalı veritabanı hazırlamak için oluşturulmuş ve Çocuk Bilgi Ağı (ÇBA) ile birlikte ilişkilendirilmiştir. DİE web sitesinde kullanıma sunulmuştur. KBA Kuruluş 1993

Güneydoğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınması İdaresi (GAP) Çok Amaçlı Toplum Merkezleri

Kuruluş amacı on dört ve elli yaş grubu kadınlar için okuma-yazma, sağlık, annelik, ve çeşitli beceri kursları açarak onların yaşam düzeyini yükseltmeyi ve ülke kalkınmasına katkıda bulunmalarını sağlamaktır. Kuruluş 1995

Birleşmiş Milletler ve Ortaklıklar

BM’de Cinsiyet Rolleri Temasını işleyen bir grup var mı?

UNICEF, Birleşmiş Milletler Toplumsal Cinsiyet Tematik Çalışma Grubu’nun üyesidir. Grubun çalışma prensipleri CCA/UNDAF tarafından belirlenmektedir. Katılımcıların tümünün fikir birliğine vardığı ve esas itibariyle kadın hakları konusunda farkındalığı artırmaya yönelik etkinlikler uygulamaya geçirilmektedir. STK’lar ve üniversitelerle işbirliği yapmaktadır. Grubun üyeleri üye kuruluşların etkinliklerini de desteklemektedir. Kuruluş 2002

Kızların eğitimi konusunda başka bir ortak çalışma var mı?

Pek çok BM kuruluşu kızların eğitimi konusunda çalışmalar yürütmektedir. Ülke ekibinin ve yerel koordinatörün BM KEG konusunda yönlendirilmeye gereksinimi vardır.

Ulusal Politika veya Planlar

Kızların eğitimi konusu ulusal düzeydeki planlara yansıtılmış mı?

Evet -- Temel Eğitim kız ve erkek çocuklar için eşit biçimde zorunludur, ayrımcılık yapılmayacaktır (Anayasa Madde: 42). Ülkedeki tüm kırsal ve kentsel alanlarda yaşayan kız ve erkeklerin eğitim düzeylerini eşit biçimde ilerletmek, onların ülke kalkınmasına, karar alma mekanizmalarına ve iş yaşamına katılım düzeylerini arttırmak Milli Eğitim Bakanlığı’in (MEB) ana hedefleri arasındadır. MEB ve 8. Beş Yıllık Kalkınma Planı, Devlet Plânlama Teşkilatı, 2000.

Herkes İçin Eğitim’in (EFA) 2000 yılı Türkiye Değerlendirme Raporu’nda 2000 yılına kadar ilköğretimin her anlamda geliştirilmesi benimsenmiştir. MEB

Devletin toplumsal cinsiyet rollerine cevap verebilecek eğitim politikaları var mı?

Evet -- EFA planı uyarınca, özellikle kızların eğitime özendirilmeleri öngörülmektedir.
Program ve Politikaları, MEB 2002.

Anlaşmalar ve Yasalar

Zorunlu eğitim yasası var mı?

Evet -- Anayasanın 42. Maddesi ile altı ve on dört yaş grubunu kapsayan temel eğitimin zorunlu olduğu belirtilmiştir. 4306 sayılı yasa ile 1997 yılında zorunlu temel eğitim sekiz yıla çıkarılmıştır. Yasa ilk defa 1924’te yürürlüğe girmiş, 1962, 1980 ve 1997’de değişiklikler yapılmıştır.

Çocukların çalıştırılmasını önleyen bir yasa var mı?

Evet -- Anayasa Madde 42, İş Kanunu No. 1475, Madde 67, ILO Anlaşmaları,138 ve 182. Maddeler, BM Anlaşması Madde 32. Çocuklar gerek ulusal gerekse uluslararası düzeyde çalıştırılmaya karşı yasalarla koruma altına alınmıştır. Ancak düşük sosyo-ekonomik düzeydeki ailelerin çocukları kayıtlara geçmeden çalıştırılabilmektedir.

Hamile kızların okula devam etmelerini veya okul çağındaki annelerin doğum yaptıktan sonra okula dönmelerini sağlayacak bir yasa var mı?

Hayır -- Evli veya hamile olanlar sosyal baskılar nedeniyle okula dönememektedirler. Aileler bu gibi kız çocuklarını okula göndermemekte, büyük şehirlerde göndermek isterlerse okullar da kabule yanaşmamaktadır. Hamile oldukları anlaşıldığında okuldan ayrılma durumunda kalmaktadırlar.

Evlilik yaşı yasayla belirlenmiş midir?

Medeni kanundaki son (01/01/2002) düzenlemeye göre, 17 yaşını tamamlamış olanlar evlenebilirler. 18’inden gün almamış olanlar, sadece anne babalarının onayı ile evlenebilirler. Özel durumlarda mahkeme kararı ve anne-babanın onayı ile 16 yaşını doldurunca da evlenilebilir.

Diğer Faktörler

Eğitim veya okul ücreti alınıyor mu?

Hayır -- İlköğretim , öğrencilerin %2’sinin gittiği özel okulların dışında, parasızdır. Ancak, bazı okullarda aileler bağış adı altında okula para vermek zorunda bırakılmaktadır.

Cinsiyete göre yıllık gelir bilgisi mevcut mudur?

Evet -- Kadın: US$4,379, Erkek: US$9,516 -- satınalma paritesi: US$6,974 (2000 yılı).
Human Development Report 2002 (İKR), UNDP, New York, 2003.

Kamu görevlileri hakkında cinsiyete göre ayrıştırılmış bilgi var mı?

Tablo 1: Mesleklerde Kadınlar

Meslekler1	Kadın
Parlamenterlerin	%4’ü
Kamu çalışanlarının	%33’ü
Akademisyenlerin	%36’sı
Hukukçuların	%19.7’si
Doktorların	%33.8’i
Okul müdürlerinin	%4’ü

¹ Türkiye’de Kadın 2001, Ağustos 2001, Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü, Ankara 2001.

Eğitimin Toplumsal Cinsiyet Açısından İncelenmesi, Türkiye 2003, 4. Bölümde UNICEF Çerçevesi’nde devam ediyor.

Önceki sayfa  |  Sonraki sayfa

ARŞİV

UNICEF Türkiye Arama
   

• Detaylı Arama

Eğitimin Toplumsal Cinsiyet Açısından İncelenmesi, Türkiye 2003’ü pdf formatında indirebilirsiniz. [PDF 664KB]

 * RSS nasıl kullanılır …