DÇD 2005: Panel 2.1

Yoksulluk çocukları haklarından yoksun bırakıyor

Yoksulluk içinde yaşayan çocuklar birçok haktan yoksun durumdadır: yaşama, sağlık ve beslenme, eğitim ve katılım ile olumsuzluklardan, sömürüden ve ayrımcılıktan korunma hakkı bunlar arasındadır.

Yaşama

Yoksulluk, çocuğun yaşama hakkını tehlikeye düşürerek, çocukluk dönemini en somut biçimde tehdit eden olgudur. Uluslararası kalkınma çevrelerinin her dönemde temel duyarlılık noktasını oluşturan bebeklerin yaşatılması, annenin ve çocuğunun sağlığının güvence altına alınması, UNICEF’in de başlıca öncelikleri arasında yer almaktadır. En az gelişmiş ülkelerde dünyaya gelen her altı çocuktan biri 5 yaşına gelmeden ölmektedir. Buna karşılık varlıklı ülkelerde doğan her 167 çocuktan yalnızca biri bu yaşa gelmeden ölmektedir.^a

Ortalama olarak, gelişmekte olan ülkelerde nüfusun en yoksul yüzde 20’lik bölümüne mensup bir çocuğun 5 yaşına gelmeden ölme riski, en varlıklı yüzde 20’lik kesime mensup bir çocuğa göre en az iki kat daha yüksektir.^b En yoksul yörelerde -- ki bunlar genellikle kırsal yörelerdir -- sağlık hizmeti verilen kuruluş ya hiç yoktur ya da çok azdır ve insanları sağlık kuruluşlarına götürecek imkanlar da çok sınırlıdır.

Sağlık ve beslenme

Yoksulluk, milyonlarca çocuğu, pahalı olmayan ilaçlar ve aşılarla kolaylıkla tedavi edilebilecek ve önlenebilecek hastalıklara karşı savunmasız duruma düşürmektedir. Her yıl beş yaşından küçük iki milyon çocuk, basit aşılar yapılamadığı için ölmektedir.^c Gelişmekte olan ülkelerde beş yaşından küçük çocuklar arasında meydana gelen her 10 ölümün 7’si akut solunum yolu enfeksiyonları, ishal, kızamık ve sıtma gibi birkaç nedene bağlıdır. Yetersiz beslenme, bu ölümlerin yaklaşık yarısına katkıda bulunmaktadır.^d Mikronütriyen yetersizlikleri ayrı bir sorundur. Örneğin, A Vitamini eksikliği olan bir çocuğun ölme riski yüzde 25 daha fazladır.^e Yetersiz beslenme, yaşamı doğrudan tehdit eden bir yetersizlik olmasa bile, bunun erken çocukluk döneminde ortaya çıkması bodurluğa ve çeşitli özürlülüklere yol açabilmekte, beyin gelişimini engellemektedir. Böylece birçok çocuk, eksilmiş öğrenme kapasiteleriyle yaşamlarının ilerdeki aşamalarında gerekli becerileri geliştirememektedir. Temiz içme suyu ve uygun sanitasyon imkanlarından yoksunluk ise hastalıkları daha da yaygınlaştırmakta, yetersiz beslenmeyi ağırlaştırmakta ve sağlık üzerinde olumsuz etkiler yaratmaktadır.

Eğitim

121 milyon çocuk ilköğretim çağında olduğu halde okula gitmemektedir. Bu çocukları eğitim hakkından yoksun bırakan gene yoksulluktur. Yoksulluk, eğitim hakkını, ailelerin yoksulluk nedeniyle okul masraflarını karşılayamamaları, ulusal kaynaklardan eğitime yetersiz pay ayrılması ya da çocukların çalışarak aile gelirine katkıda bulunmak zorunda kalmaları gibi yollardan engellemektedir. Okula gidemeyen bu çocukların çoğunluğunu, maddi güçlükler karşısında genellikle okullarından ilk alınanlar olan kız çocuklar oluşturmaktadır. Kız çocuklar okula başarılı bir başlangıç yapsalar bile, daha sonraki okul başarıları yerleşik cinsiyetçi kalıplar ya da evdeki işlerin okul devamlılıklarını aksatması gibi nedenler dolayısıyla düşmektedir.^f

Koruma

Yoksulluk, çocukların yaşamını tehdit etmenin ötesinde çocukları diğer tehditlere karşı daha açık hale getirmekte, şiddet ve sömürü içeren koşullara zemin oluşturmaktadır. Çocukların tehlikeli işlerde çalıştırılmaları ve çocuk satışı-kaçakçılığı bunlar arasındadır. Çocukları toplayıp köle gibi çalıştırılacakları yerlere ya da fuhuş sektörüne teslim edenler, avlarını elbette hali vakti yerinde olanların oturdukları semtlerde aramamaktadır. Bu kesimler, yoksulluğun çocukları daha da korunmasız kıldığı yoksul mahallelerine ya da en geri kalmış kırsal alanlara yönelmektedir.

Katılım

Sağlık hizmetlerine, eğitime ve güvenli ortamlara ulaşamayan çocukların ailelerde ve topluluklarda alınan kararlara katkıda bulunma imkanları da olmayacaktır. Ulusal ve uluslararası ölçeklerdeki kalkınma projeleri çocukları genellikle kendi geleceklerini belirleyecek süreçlere aktif biçimde katılan kişiler olarak değil, hayırseverlik ten yararlanacak kesimler olarak resmeder; gene çoğu kez bu projeler çocuklara yarar sağlaması için düşünülen girişimlere çocukları da doğrudan katmayı düşünmez. Oysa, yoksulluk nasıl çocukları sessiz bırakıyorsa, yoksulluğun azaltılması da çocukları güçlendirir. Örneğin, Honduras ve Viet Nam gibi ülkelerde Save the Children sponsorluğunda gerçekleştirilen görüşmeler sonucunda çocuklar ve gençler, yetişkinler tarafından hazırlanan Yoksullukla Mücadele Strateji Raporları dahil olmak üzere geliştirilen politikalara önemli katkılarda bulunmuşlardır.^g

Bakınız Referanslar, Panel 2.1.

Önceki sayfa  |  Sonraki sayfa

ARŞİV

UNICEF Türkiye Arama
   

• Detaylı Arama

Bu sayfada [Panel 2.1, Word 107KB] veya [2. Bölüm, PDF 927KB] tam metnini indirebilirsiniz.

 * RSS nasıl kullanılır …