Çocuklar için İlerleme, Sayı 2, Nisan 2005: Sanayileşmiş Ülkeler

Henüz Orada Değiller

Marjinal grupların gereksinimleri her zaman yeterince karşılanmıyor.

İlköğretim net kayıt/devamlılık oranları (2001)

Sanayileşmiş ülkeler Gelişmekte olan ülkeler En az gelişmiş ülkeler

İlköğretimde 2005 yılına kadar toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanmasını öngören BKH’ne ulaşılması için gerekli yıllık ortalama artış hızlarını göstermektedir.

Herkese eğitim kavramı, birçoğu eğitime yüzyıldır önem tanıyan sanayileşmiş ülkeler için ilgisiz görünebilir. Ne var ki, zorunlu eğitim ve ulusal zenginlik, kendi başına, bütün çocukların kaliteli eğitim görmelerini sağlayamamıştır. 2001 yılında, tüm dünyada ilköğretim çağında olup da okula gitmeyen çocukların yüzde 2’si sanayileşmiş ülkelerdeydi ve bu ülkelerde genel NK/DO da halen yüzde yüzün altındadır. Bu da, çok küçük de olsa belirli bir kesime henüz ulaşılamadığını ve bu yüzden ‘herkese eğitim’ hedefinin tam gerçekleşemediğini göstermektedir.

Sanayileşmiş ülkelerdeki eğitim sistemleri bugün de ‘hakkaniyetsizlik’ sorunu ile karşı karşıyadır. Etnik grupların ve bulundukları ülkelere yeni göçenlerin eğitim gereksinimleri her zaman yeterince karşılanmamaktadır. Ayrıca cinsiyet açığı da erkek çocukların aleyhine giderek büyümektedir. Örneğin, sanayileşmiş ülkelerin 2005 yılı net devamlılık oranı tahminlerine göre kız çocukların yüzde yüzü okullaşmışken erkek çocuklarda bu oran yüzde 98’dir.

Ayrıca, kız çocukların okullardaki performans standartları da erkeklerden daha yüksektir. Bu durumda eğitim alanındakiler mevcut öğretim yöntemlerinin bu gidişi eşitleme kapasitesine sahip olup olmadığını değerlendirmektedirler.

Sanayileşmiş ülkeler arasında azınlıkta olan bir grup 2001 yılında ilköğretim kademesinde hedef NK/DO’nun gerisindeydi. Bu gruptaki ülkeler arasında 2004 yılında Avrupa Birliği’ne yeni katılanlar da bulunmaktadır (bu ülkeler daha önce ODA/BDT grubunda yer almaktaydılar). Bunlar Çek Cumhuriyeti (yüzde 88.5), Letonya (yüzde 89.2) ve Slovakya’dır (yüzde 87). Ancak aynı grupta sanayileşmesi çok daha eski olanlar da bulunmaktadır.

Ortaöğretimde tam katılıma en fazla yaklaşılan bölgeyi sanayileşmiş ülkeler oluşturmaktadır. Bu gruptaki ülkelerin çoğunda çocukların 16 yaşına kadar okulda kalmaları zorunludur. Bu yasal zorunluluğa karşın ortaöğretimde net katılım oranlarının yüzde 100’ün altında kaldığı zengin ülkeler de vardır.

Daha İleriye: Eğitime Yönelik Yardım

Uluslararası topluluk, Herkes için Eğitim (EFA) ve eğitimle ilgili BKH’lere sahip çıktığını sürekli yinelemiştir (özellikle, her ikisi de 2000 yılında gerçekleşen, Senegal’in Dakar kentinde yapılan Dünya Eğitim Zirvesi’nde ve New York’taki Binyıl Zirvesi’nde). Ayrıca, 2002 yılında Meksika’nın Monterey kentinde yapılan donör ülkeler Uluslararası Kalkınma Finansmanı Konferansı da BKH’ye sahip çıktığını ve kalkınmaya yönelik yardım kaynaklarını artıracağını belirtmiştir.

Gelişmekte olan ülkelere yapılan resmi kalkınma yardımlarının (RKY) genel düzeyi son dönemde hafif bir artış göstermiştir (2001’den 2002’ye yüzde 7, 2002’den 2004’e ise yüzde 3.9).²¹ Ne var ki bütün bu yardımların toplamı, donör ülkelerin toplam brüt ulusal gelirlerinin (BUG) yalnızca yüzde 0.25’ini oluşturmaktadır. Birleşmiş Milletlerin koyduğu yüzde 0.7’lik RKY hedefine yalnızca beş ülke uymuştur: Danimarka, Lüksembourg, Hollanda, Norveç ve İsveç. Ayrıca, Belçika, Finlandiya, Fransa ve İrlanda da bu hedefe ulaşmak üzere kesin tarih belirlemişlerdir.

Eğitime yönelik kalkınma yardımlarında da hafif bir artış görülmektedir. 2002 yılında, eğitime yönelik RKY 1999 yılından bu yana ilk kez 4 milyar doları aşmış ve toplam yardımların yüzde 9’unu oluşturur duruma gelmiştir.²² Ne var ki, ilköğretim, bu eğitim yardımları içinde yalnızca yüzde 23’lük paya sahiptir.

Kimi hükümetler ileriye giden yolu göstermişlerdir. Bunların arasında özellikle Norveç Hükümeti 2003-2004 döneminde kız çocukların eğitimi alanında UNICEF’in desteklediği girişimlere 51 milyon dolar yardım sağlamış, İsveç Hükümeti’nin yardımları da 22 milyon dolara ulaşmıştır. Bu iki ülke ile birlikte Finlandiya ve Yeni Zelanda da Herkes Için Eğitim Hızlı Yol Girişimi’ni desteklemektedir.

BK Hükümeti, gelişmekte olan ülkelerle dayanışma çerçevesinde sergilediği kararlılıkla, 2005 yılında yaptığı bir açıklamada daha fazla sayıda kız çocuğun okula gidebilmesi için önümüzdeki üç yıl içinde 2.68 milyar dolarlık yardım yapacağını belirtmiştir. BK Hükümeti BM Kız Çocuklar Girişimi ile Kestirme Yol Girişimini de desteklemektedir.

2005 yılı Ocak ayında İspanya Hükümeti, Arjantin’in kendisine olan 78 milyon dolarlık dış borcunu, bu meblağın eğitime yatırılması koşuluyla silmeyi kabul etmiştir. Dış borçların eğitim yatırımlarıyla takası Latin Amerika’da giderek önem kazanan bir konudur ve bu konu 2005 yılında yapılacak Ibero-Amerikan Zirvesi’nde daha ayrıntılı biçimde ele alınacaktır. İspanya ile Arjantin arasındaki bu takasın aynı türde başka girişimlere de örnek olacağı umulmaktadır.

Birleşik Krallık (BK) Hükümeti de BKH’ler için yeni bir atılım sağlama çabası içindedir. Sanayileşmiş ülkelerin oluşturdukları G8 grubunun Maliye Bakanları 2005 yılı Şubat ayında yaptıkları bir açıklamada kalkınma yardımlarındaki artışın ve borç silme anlaşmalarının BKH’lerin gerçekleşmesi açısından yetersiz kaldığını belirtmişlerdir. Bakanların bu alanlarda esaslı bir hamle gerektiğini kabul etmeleri memnuniyetle karşılanmıştır. Ancak, ek kaynakların harekete geçirilmesini sağlayacak mekanizma henüz belirlenmemiştir.

Önceki sayfa |

Sonraki sayfa

Çocuklar için İlerleme, Sayı 2, Nisan 2005’i pdf formatında indirebilirsiniz. [PDF 1MB]

* RSS nasıl kullanılır …