Çocuklar için İlerleme, Sayı 2, Nisan 2005: Latin Amerika/Karayipler

Eşitsizliklerin azaltılması ve eğitimin kalitesinin yükseltilmesi, Latin Amerika/Karayipler bölgesinin eğitimle ilgili BKH’lerine yönelik atılımında iki temel konuyu oluşturmaktadır. Bölgede bu alanlarda 1990’lı yıllar boyunca ve 21. yüzyılın ilk yıllarında istikrarlı gelişmeler sağlanmış, böylece bölge herkese ilköğretim eğitimi hedefine 2015 yılına kadar ulaşabilecek yörüngeye girmiştir. NK/DO 1980 ile 2001 yılları arasında yılda ortalama yüzde 0.6 artmış ve bölge şimdi herkes için eğitim hedefinin çok yakınlarına ulaşmıştır.

Bir kez daha burada da, bölge ortalamalarının ülkeler arasındaki ve ülkelerin kendi içlerindeki eşitsizlikleri gizlemesi söz konusudur. Bölgenin 2015 yılı hedefine ulaşabilmek için NK/DO’da sağlaması gereken yıllık artış yüzde 0.4’ten ibaretken, herkese ilköğretim eğitimi sağlanması hedefinden daha uzak ülkeler de vardır ve bu ülkelerin bu yöndeki çabalarını önemli ölçüde hızlandırmaları gerekmektedir. Örneğin bölgenin en yoksul ülkesi konumundaki Haiti’nin bu hedefe ulaşmak için yılda yüzde 3.3’lük bir artış hızı yakalaması gerekmektedir. Bu ülkede 2001 yılında ilköğretim çağındaki çocukların yalnızca yüzde 54’ü okula gitmekteydi. Son dönemdeki iç huzursuzluklar ve doğal felaketler durumu daha da güçleştirmiştir. Guatemala’nın tutturması gereken yıllık artış hızı ise yüzde 1.07’dir. Bu ülkede 2001 yılı toplam ilköğretim kayıt/devamlılık oranı yüzde 85’tir.

UNICEF’in bölge için yaptığı TCEE 1.02’dir ve bu durumda bir bütün olarak ülke ve bölgedeki ülkelerin büyük çoğunluğu hedef yıl olan 2005’e kadar ilköğretim düzeyinde toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlamış olacaktır. Eğitimde toplumsal cinsiyet eşitliği açısından asıl sorun belirgin bir oranda kızlar arasında okullaşmanın (yüzde 47), erkeklere göre daha fazla (yüzde 41) olduğu ortaöğretimdedir.

Ne var ki, genel olarak alındığında, okullardaki eşitliğin bu ülkelerin herhangi birinde genel olarak toplumsal cinsiyet eşitliğine ve kadınların güçlenmesine ne ölçüde katkıda bulunduğu tartışmalı bir konudur. Eğitimde önemli ilerlemeler sağlanmış olsa bile, eğitim süreçlerini tamamlayan kadınların durumu eskisinden pek de farklı olmayabilmektedir. Latin Amerika/Karayipler bölgesi söz konusu olduğunda, siyasal katılımda ve çalışma yaşamındaki ücretlerde görülen eşitsizlikler bu bakımdan özellikle önemli örneklerdir.

Bölgedeki birçok ülkede toplumsal cinsiyet açığı tek yönde gelişmekte, okullardaki kız çocuk sayısı erkek çocuk sayısını aşmaktadır. İlköğretimde kız çocuklar kadar erkek çocukların da katılımını sağlamak için en fazla çaba göstermesi gereken ülkeler, TCEE’nin 1.05 olduğu Bahamalar, Haiti (1.08) ve Saint Kitts ve Nevis’tir (1.12). Granada ve Guatemala gibi ülkelerde ise toplumsal cinsiyet açığı ters yöndedir. Bu ülkelerde okullardaki erkek çocuk sayısı kızlardan fazladır.

Bölgede eğitimle ilgili gelişmeler, birçok toplum içindeki derin eşitsizliklerden özellikle etkilenmektedir. Zengin ile yoksul, kırsal alan ile kentsel alan arasındaki eşitsizlikler bölgenin tümünde yaygın olmakla birlikte, bu eşitsizliklerin daha da derin ve belirgin olduğu ülkeler arasında Bolivya, Brezilya, El Salvador, Guatemala, Honduras, Nikaragua ve Paraguay yer almaktadır. Farklı ırksal, etnik veya dilsel kökenden insanlar arasındaki eğitim eşitsizliği ise Bolivya, Guatemala, Nikaragua ve Panama’da özellikle dikkat çekici boyutlardadır.¹⁸ Özürlü ve diğer sağlık sorunları olan çocuklar genellikle okullardan dışlanmaktadır. Eğer bu konumdaki çocukların temel eğitim hakları yaşama geçirilecekse, konuya ilişkin sessizliğin bozulması gerekmektedir.

Bölgedeki ülkelerin çoğu, çocukların okula hazırlanmalarında okul öncesi eğitimin taşıdığı önemi kavramıştır. 1990’lı yıllar boyunca okul öncesi eğitim hizmetlerinde özellikle örgün ve örgün olmayan yaklaşımları deneyen ve hükümet dışı kuruluşları da işin içine katan devletlerde istikrarlı bir artış görülmüştür. Sonuçta, bölgede okul öncesi eğitime brüt katılım ortalaması 1990 yılında yüzde 42’nin altında iken, 2000’de yüzde 63’e çıkmıştır. Okul öncesi eğitim, Aruba, Barbados, Şili, Küba, Korsa Rika, Dominikaa, Ekvador, Guyana, Jamaika, Meksika, Paraguay, Saint Kitts ve Nevis, Saint Lucia, Surinam ve Venezüela’da özellikle daha gelişkin durumdadır. Buna karşılık Bahamalar, Honduras, Nikaragua ve Paraguay’da okul öncesi eğitim çağındaki çocuklar bu alanda daha sınırlı hizmet alabilmektedirler¹⁹.

UNICEF’in ortaöğretime ilişkin tahminlerine göre bölgedeki beş ülke (Brezilya, Kolombiya, Dominik Cumhuriyeti, Surinam ve Venezüela) toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlama yolundadır. Guyana, Nikaragua ve Trinidad ve Tobago ise açığın kızlar lehine olduğu ülkelerdir.

Önceki sayfa  |  Sonraki sayfa

ARŞİV

UNICEF Türkiye Arama
   

• Detaylı Arama

Çocuklar için İlerleme, Sayı 2, Nisan 2005’i pdf formatında indirebilirsiniz. [PDF 1MB]

 * RSS nasıl kullanılır …