Çocuklar için İlerleme, Sayı 2, Nisan 2005: Orta Doğu/Kuzey Afrika

Orta Doğu/Kuzey Afrika bölgesi ilköğretimde son 25 yıl içinde çok büyük mesafe almıştır. Bölge yılda yüzde 1.4 ile NK/DO’da bütün bölgeler arasında en yüksek OYAH’ı gerçekleştirmiştir. Bu artış hızının korunması durumunda bölge 2015 yılına kadar herkese ilköğretim eğitimi sağlanması hedefine ulaşılabilecektir.

Ne var ki, bölgede, bu ortalamaların yansıttığının ötesinde iç farklılaşmalar vardır. Cezayir, Bahreyn, Mısır, Ürdün, Lübnan, İşgal Altındaki Filistin Toprakları, Katar, Suriye Arap Cumhuriyeti ve Tunus herkese ilköğretim eğitimi sağlama hedefine yaklaşmaktadır. Diğer uçta ise eğitim sisteminin henüz gelişmiş olmadığı ve bölgedeki yüksek OYAH’a karşın 2015 yılı hedefinin gerçekleşemeyeceği ülkeler yer almaktadır.

Eğitim açısından iki uçta yer alan iki ülkede son dönemde elde edilen kazanımlardan özellikle söz edilmesi gerekmektedir. Tunus, bu alandaki sicili iyi olan ülkelerdendir; okullaşma bütün kademelerde yüksektir, 1’inci sınıfa hemen hemen her çocuk başlamaktadır ve gerek ilk gerekse ortaöğretimde toplumsal cinsiyet eşitliği sağlanmıştır (halen bu ülkede yüksek öğretimde kız sayısı erkek sayısını aşmaktadır.¹³ Bu arada, 1980 ile 2001 yılları arasındaki dönemde ilköğretim NK/DO’sunda yüzde 1.96’lık OYAH tutturan Yemen temel eğitimde katılımcı bir strateji benimsemiş ve bütçesinin yüzde 20’den fazlasını (gayrı safi yurtiçi hasılanın yüzde 6’sı) eğitime ayırmıştır. Yemen 2003 yılı Mart ayında, Herkes İçin Eğitim Hızlı Yol Girişimi çerçevesinde uluslararası donör topluluğundan en çok finansal kaynak sağlayan 10 ülkeden biri olmuştur.¹⁴

Bu kaynaklara gerçekten büyük gereksinim vardır. 2015 yılına kadar bütün çocukların okullaşabilmeleri için Yemen, kız çocukların ilköğretim okullaşma oranını yılda yüzde 3.9, erkeklerinkini ise yüzde 2.1 artırmak zorundadır. Halen Yemen’de her 100 erkek çocuğa karşılık yalnızca 60 kız çocuk ilköğretime gitmektedir.

Eğitimin kalitesi, okul terk oranları ve toplumsal cinsiyet açığı bölgede hala sorundur ve bunlardan toplumsal cinsiyet açığı sorunu Cibuti, Sudan ve Yemen’de özellikle ciddidir. UNICEF’in tahminlerine göre 2005 yılında bölgedeki erkek çocukların yüzde 90’ı, kız çocukların ise yüzde 84’ü ilköğretime gidiyor olacaktır. Her 100 erkek öğrenciye 84 kız öğrenci düşmesi dünyadaki en düşük oranlardandır. Son 20-25 yıllık dönemde bölgede sağlanan büyük ilerlemelere karşın ortada hala böyle bir sorun vardır.

2005 yılı için tahmin edilen 1.05’lik TCEE ile Bahreyn bölgedeki genel eğilime karşıt bir durum ortaya koymakta, bu ülkedeki kız öğrenci sayısı erkek öğrenci sayısını aşmaktadır.

Toplumsal cinsiyet açığı ortaöğretim düzeyine gelindiğinde büyümektedir. Bu düzeyde, erkek çocukların yüzde 54’ü, kız çocukların ise yüzde 43’ü okullaşmıştır. Bölgede ortaöğretim devamlılığı açısından incelenen üç ülke arasında en iyi durumda olan Mısır’dır. Bu ülkede ortaokullaşma oranı yüzde 80’dir ve ortaöğretimdeki her 100 erkek çocuğa 90 kız çocuk düşmektedir. En geride olanlar ise, ortaöğretimdeki her 100 çocuğa 41 kız çocuğun düştüğü Yemen ile, rakamların 67/100 olduğu Irak’tır. Bu iki ülkede toplam ortaokullaşma oranının yüzde 60’ın altında olduğu tahmin edilmektedir.

Ancak, bu rakamlardan daha önemli olan, eğitimin, genel olarak, daha geniş kapsamlı ayrımcılığı, kadınlar ve erkekler arasındaki ekonomik ve siyasal eşitsizlikleri yeniden üreten ve pekiştiren bir içerik taşımasından duyulan kaygılardır. Bu durum, bölgedeki birçok ülke için geçerlidir ve eğitim sisteminin toplumsal cinsiyete duyarlılığını artırma gereksinimine işaret etmektedir.

Önceki sayfa  |  Sonraki sayfa

ARŞİV

UNICEF Türkiye Arama
   

• Detaylı Arama

Çocuklar için İlerleme, Sayı 2, Nisan 2005’i pdf formatında indirebilirsiniz. [PDF 1MB]

 * RSS nasıl kullanılır …