Çocuklar için İlerleme, Sayı 2, Nisan 2005: Doğu/Güney Afrika
Daha Gidecek Yol Var
Okul ücretlerinin kaldırılması yönündeki politikaların bölgede etkili olduğu görülüyor.
İlköğretime net kayıt/devamlılık oranları (2001)
Doğu/Güney Afrika bölgesinde 12 ülke ilköğretim eğitiminde toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlama hedefine 2005 yılında ulaşabilecek durumdadır. Ancak, toplam net kayıt/devamlılık oranları (2001) Mauritius’ta yüzde 99.2 gibi yüksek bir orandan Tanzanya Birleşik Cumhuriyeti’nde yüzde 54.4 gibi düşük bir oran arasında değişkenlik göstermektedir.
Doğu/Güney Afrika, 2015 yılına kadar herkesin ilköğretim eğitimi görmesi için, NK/DO’da her yıl ortalama yüzde 2.75 olacak şekilde büyük bir artış sağlaması gereklidir. Bu, istatistiklerde görülen toplumsal cinsiyet eşitliğine ve 1980-2001 döneminde NK/DO’da ikinci en yüksek OYAH’ın (yılda yüzde 0.9) sağlanmış olmasına karşın böyledir. Bölge ilköğretim çağındaki çocukların yalnızca yüzde 62’sini okullaştırabilmiştir ve Asya’ya göre küçük bir nüfusa sahip olmasına karşın, dünyada ilköğretime gitmeyen çocukların yüzde 19’u bu bölgededir.
Bölgedeki pek çok ülkede herkes için eğitim yolundaki ilerleme HIV/AIDS yüzünden ciddi bir kesintiye uğramıştır. Bu salgın eğitim sistemlerini birçok açıdan tahrip etmiştir. Öğretmenleri ve okul yöneticilerini meslek yaşamlarının en verimli dönemlerinde pençesine alarak okulları yoksun bırakmıştır. Büyüklerini yitiren çocuklar kalanların geçim sorumluluğunu üstlenerek okula gidemez duruma gelmişlerdir. Gene HIV/AIDS yüzünden geniş ailenin sağladığı geleneksel güvenceler sarsılmış, toplulukların elindeki kaynaklar tükenme noktasına gelmiştir.
Herkes için eğitim hedefine daha çok yol olduğunu unutmaksızın belirtmek gerekirse, bölgedeki ülkeler böyle bir ortamda bile ciddi bir siyasal kararlılık göstererek ve ilköğretimi mutlak bir öncelik olarak benimseyerek kimi önemli kazanımlar sağlayabilmişlerdir. Bölgede bu yönde etkili olan politikalar arasında okul harçlarının ve alınan diğer ücretlerin kaldırılması da yer almaktadır. Gerçekten de bu yöndeki politikalar, ekonomik tutumluluğun ön plana çıkarıldığı 1980’lerden bu yana bölgede daha da genelleşmiş ve ilköğretim düzeyindeki okullaşmada hızlı adımlar atılmasının anahtarı olduğunu ortaya koymuştur.
Malawi’de okul ücretlerinin 1994 yılında kaldırılmasının ardından çocuklar kitlesel olarak okullara yönelmişlerdir ve diğer ülkelerde de buna benzer süreçler yaşanmıştır. Tanzanya Birleşik Cumhuriyeti’nde okul ücretlerinin 2002 yılında kaldırılması sonucunda ilköğretimlere kayıtlı çocuk sayısı 1.4 milyondan 3 milyona sıçramıştır. Kenya’da ise, aynı uygulamanın devreye sokulduğu 2003 yılında ilköğretime kayıtlı çocuk sayısı yalnızca ilk hafta içinde yüzde 22 artmıştır. Uganda’da ise, her ailenin ilk dört çocuğuna ücretsiz eğitim imkanları sağlanmaktadır ve bu model de benimsenmiş, başarılı olmuştur.
Okul ücretlerini kaldıran ülkelerdeki başlıca güçlük, fazla talebi karşılayacak yeterli derslik, materyal ve öğretmen sağlayarak eğitimin kalitesini korumada ortaya çıkmaktadır. Aslında bu tür kararlı politika çıkışları yapabilen ülkelerin, artan dış yardımlar ve dış borç hafifletmeleriyle desteklenmesi gerekmektedir. Bu ülkeler, herkesin ilköğretim eğitimi alması adına neler yapılabileceğini diğer gelişmekte olan ülkelere göstermişlerdir.
UNICEF’in 2005 yılı için yaptığı tahminler kız ve erkek çocuklar için net okul devamlılık oranını yüzde 65 olarak gösterse bile toplumsal cinsiyet eşitliği bölge için büyük önem taşımaya devam etmektedir. Son yıllarda Afrika’nın güneyindeki ve doğusundaki ülkelerin büyük bölümünde çocuk dostu okullar, toplumsal cinsiyete duyarlı beceri eğitimi, okul beslenme programları, öğretmen yetiştirme ve çocukların katılımı gibi nitel iyileştirmeler sayesinde kız çocuklara eğitim imkanları sağlama alanında güçlü bir eğilim oluşmuştur. Okullarda cinsiyet eşitliği sağlanması alanındaki kazanımlar, bu iyileştirmelerle birlikte, Afrika Kız Çocuklar Eğitim Girişimi ile BM Kız Çocukların Eğitimi Girişimi tarafından sağlanan desteklerden kaynaklanmaktadır. Kız Çocukların Eğitimi Hareketi (KEH), bütün bu çabaların, kız çocukların kendilerinin değişim için çaba gösterdikleri bir somutlaşma biçimidir. Sonuçta 1980’den 2001’e kadar olan dönemde kız çocukların okula katılımındaki artış, ortalama olarak yılda erkek çocukların katılımındaki artışın yüzde 0.5 puan üzerinde seyretmiştir.
Bölgede, Mauritius, Şeyseller ve Güney Afrika gibi, herkesin temel eğitim görmesi hedefine çok yaklaşmış ülkeler de vardır (bu ülkelerde NK/DO yüzde 90’ın üzerindedir). Bununla birlikte, bölgede, erkek kız bütün çocukları okula yöneltme ve böylece bölgesel istatistikleri düzeltme hedefinin çok gerisinde üç ülke vardır. 2001 yılında NK/DO Eritre’de yüzde 42.9, Etiyopya’da yüzde 30.6, Somali’de ise tasavvur edilmesi bile güç bir düzeyde, yüzde 10.8’dir. Tüm dünyada okula gitmeyen çocukların 7.8 milyonu yalnızca Etiyopya’dadır ve okula gitmeyen çocukların mutlak sayısı açısından Etiyopya Hindistan’dan sonra ikinci sırada yer almaktadır.
Bütün çocukların ilköğretime gönderilmesi alanında önemli gelişmeler sağlayan ülkelerin şimdi ortaöğrenim talebiyle karşılaşmaları umut verici bir gelişmedir. Örneğin Kenya’da eğitim açlığı çeken çocukların kitlesel yönelimi şimdi ortaöğrenime doğrudur. Kenya’da 2004 yılında ilköğretim diploması almaya aday çocuk sayısında yüzde 12 artış olmuştur. Ne var ki, bu ülkedeki 4,000 kadar ortaöğretim kurumu ilköğretimi bitiren çocukların yarısından azına eğitim verebilmektedir.9
Önceki sayfa
|
Sonraki sayfa
Yardımcı menü’ye atlayınız yada listeden bir seçeneği seçiniz ▼
ÇOCUKLAR İÇİN İLERLEME,
SAYI 2, 2005
Çocuklar için İlerleme, Sayı 2, Nisan 2005’i pdf formatında indirebilirsiniz. [PDF 1MB]
