متن سخنرانی پال هولس هوف، نماینده یونیسف در مراسم افتتاحیه همایش پلیس و نظام عدالت برای کودکان و نوجوانان- سردار علیرضا جزینی، جانشین محترم معاون هماهنگ کننده ناجا - سردار محمد تقی عصّار، معاون محترم آموزش ناجا - سردار مهدی محمدی فرد، معاون حقوقی و امور مجلس ناجا - میهمانان محترم، قضات، افسران پلیس، کارشناسان، خانمها و آقایان برای من باعث کمال افتخار است که از طرف صندوق کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف) حضور شما را در نخستین همایش ملی «پلیس و نظام عدالت برای کودکان و نوجوانان» خیر مقدم عرض کنم.
پیش از هر چیز، مایلم از نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران بخاطر برگزاری این رویداد مهم تشکر نمایم. فرصت را مغتنم شمرده و از همه کارشناسان و اساتیدی که در برگزاری این همایش مشارکت کرده اند از جمله اعضای کمیته های علمی و اجرایی همایش و پژوهشگرانی که مقالاتشان را به دبیرخانه همایش ارسال کرده اند، صمیمانه تشکر وقدردانی نمایم.
میهمانان گرامی ، موضوع همایش امروز، عدالت برای کودکان و نقش جایگاه پلیس در آن است. اینکه چقدر این دو با هم ارتباط تنگاتنگی دارند برای همه شما کاملا روشن است، همانگونه که برای یونیسف. از جمله معانی عدالت برای کودکان عبارت است از حمایت از کودکان در برابر آسیب ها، رعایت مصالح عالیه و تضمین حقوق شان برای بقا، زندگی و رشد و تعالی است. هر گاه این اصول عدالت در معرض خطر قرار گیرد یا نقض شود، پلیس وظیفه دارد برای احیای این اصول تلاش کند. همچنین پلیس اصطلاحاً بعنوان دروازه بان فرآیند قضایی رسمی، نقش اساسی در دادرسی نوجوانان ایفا می کند. پلیس با استفاده از سازوکارهای قضازدایی، می تواند از ورود شمار قابل ملاحظه ای از پرونده های نوجوانان به نظام قضایی رسمی جلوگیری نماید. برنامه قضازدایی برای بزهکارانی که نخستین بار مرتکب جرایم غیرخشونت بار می شوند، طراحی شده است تا بجای ارجاع پرونده مجرم به نظام رسمی رسیدگی قضایی و ایجاد سابقه کیفری برای وی، از طریق ارائه یکسری مداخلات اولیه به حل وفصل مسالمت آمیز اختلاف دست یابند. یونیسف طبق اساسنامه ماموریتش، موظف شده است تا «از حقوق کودکان حمایت کند، برای برآورده شدن نیازهای اساسی شان و ایجاد و گسترش فرصتهای که آنان بتوانند استعدادهایشان را محقق نمایند، تلاش نماید.» یونیسف در انجام این وظیفه با شرکای کاری دولتی همکاری می کند و توسط اصول و مواد مندرج در پیمان نامه حقوق کودک که در 20 نوامبر 1989 توسط مجمع عمومی سازمان ملل متحد اتخاذ و سپس به تصویب همه کشورها بجز دو کشور رسید، هدایت می شود. لازم به ذکر است که کشورهای اسلامی از جمله ایران در فرایند 10 ساله مذاکرات مربوط به تهیه اصول و مواد این پیمان نامه نقش فعالی داشته اند.
پیمان نامه حقوق کودک چارچوبی برای ایجاد یک محیط حامی کودک ارائه می دهد و برخی معیارهای حداقل را نیز برای کسانی مانند پلیس که با کودکان معارض قانون سروکار دارند، تعیین کرده است. این معیاها به ما می گوید « دستگیری، بازداشت و حبس یک کودک باید تنها بعنوان آخرین راه چاره و برای کوتاه ترین زمان ممکن انجام پذیرد.» اصل بنیادینی که بر این حق تاکید می کند، اصلی است که مورد پذیرش جهانی است یعنی آرمانهای تقویت مفهوم شرف و ارزش انسان، احترام به آزادیهای دیگران، درنظرگرفتن سن کودک و تلاش برای آماده ساختن کودک برای بازگشت مجدد به اجتماع برای ایفای نقشی مفید و سازنده در جامعه. بر همین اساس معتقدم که پیمان نامه حقوق کودک و اجرای موثر آن هم در قوانین و هم در عمل، اولویت درجه یک برای دستیابی به جامعه ای بهره مند از آرامش، برابری و عدالت است. شیوه ای که نظامهای دادرسی ملی با کودکان رفتار می کنند، بخشی مهمی از فرآیند دستیابی به حکومت قانون و اهدافش به شمار می آید. این واقعیت، باعث افزایش توجه به رفتار با کودکان بزه کار و پیدایش هنجارها و معیارهای دادرسی نوجوانان در دهه های 1980 و 1990 گردید. برخی از اسناد مهم مربوط به دادرسی نوجوانان که معیارهای حداقل را برای رفتار با کودکان معارض قانون ارائه می دهند عباتند از: - مقررات حداقل برای دادرسی نوجوانان-(مقررات پکن) - رهنمودهای مربوط به پیشگیری از جرایم نوجوانان (رهنمودهای ریاض) - مقررات مربوط به کودکان محروم از آزادی - مقررات حداقل برای تدابیر غیر حبسی (مقررات توکیو)
اسناد و مقررات فوق الذکر مجموعاً فرایندی کامل را دربرمی گیرد که با تماس اولیه کودک با نظام دادرسی آغاز و تا بازگشت کودک به آغوش خانواده اش و اجتماع ادامه می یابد. یک نظام دادرسی دوستدار کودک به قوانین مناسب، نظام اطلاعات دادرسی نوجوانان، راهبرد و برنامه اقدام پیشگیرانه، خدمات مراقبت پس از خروج و نیروی انسانی آموزش دیده و متعهد بویژه پلیس، قاضی و مددکار اجتماعی احتیاج دارد. رویکرد مسلط نظام دادرسی دوستدار کودک تا آنجا که امکان پذیر است، دور نگه داشتن کودکان و نوجوانان از نظام قضایی و دادگاه است.
از دیدگاه یونیسف، روشن است که ایران در سالیان اخیرگامهای مهمی برای ایجاد یک نظام دادرسی ویژه نوجوانان برداشته است: اجرای برنامه آموزش معیارهای دادرسی نوجوانان برای پلیس، قضات و مددکاران اجتماعی، تدوین لایحه رسیدگی به جرایم اطفال و نوجوانان، و لایحه حمایت از کودکان نمونه هایی از این تلاشهای مثبت می باشد. همکاری یونیسف با پلیس بر اجرای برنامه افزایش ظرفیت آموزش حقوق کودک و معیارهای دادرسی نوجوانان و بهترین رویه ها در سراسر کشور متمرکز بوده است. در این راستا تا کنون بیش از 1400 افسر پلیس در 30 استان کشور آموزش دیده اند. کارشناسان پلیس در حال تدوین و بومی سازی متن درسی دوره 90 ساعته پیرامون نقش پلیس در حمایت کودکان هستند. این دوره در مراکز آموزش پلیس ارائه خواهد شد و با اجرای آن آموزش حقوق کودک و دادرسی نوجوانان در درون ساختار پلیس نهادینه خواهد شد. اخیراً در یک نشست منطقه ای، برنامه آموزش دادرسی نوجوانان ایران که مشترکاً توسط قوه قضاییه، پلیس و یونیسف طراحی و اجرا شده بعنوان الگویی برای تقویت نظامهای حمایت از کودک از طریق ظرفیت سازی اعلام شد. افزون بر این دیگر کشورها در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا نسبت به برنامه آموزشی ایران ابراز علاقه نموده اند. برای مثال در سال 2008 هیاتی از سوریه از این برنامه آموزشی ایران بازدید کرد. درخواستهای مشابهی برای بازدید از طرف سایر کشورها مانند عمان به دفتر یونیسف در تهران داده شده است. مقامات و کارشناسان متعددی از قوه قضاییه و پلیس در اجرا و پیشبرد این برنامه ها نقش داشته اند. اما اجازه می خواهم تا در این مجال به تعدادی از آنها بطور خاص اشاره نمایم: آقای دکتر جمشیدی، معاون محترم حقوقی و توسعه قضایی، آقای غلامرضا مهدوی، مدیرکل محترم امور بین الملل قوه قضاییه، سردار احمدی مقدم، فرمانده محترم ناجا، سردار عصار، معاون محترم آموزش ناجا، سردار محمدی فرد، معاون حقوقی و امور مجلس ناجا، جناب سرهنگ ابوالقاسم رئیسی، مدیرکل محترم آموزش تحصیلات تکمیلی ناجا، جناب سرهنگ محمد رضا باقری از امور بین الملل ناجا، جناب سرهنگ محمد بارانی، جناب سرگرد سید سعید کشفی و جناب آقای سیّد علی کاظمی مربیان ممتاز ملی دادرسی ویژه نوجوانان و آقایان قاضی احمد مظفری و منصور مقاره عابد. لازم می دانم از تلاشهای همه این عزیزان برای حمایت از کودکان در ایران صمیمانه تقدیر و تشکر نمایم. در همین راستا، هنگامی که خبر مربوط به تصمیم دولت برای ایجاد واحد پلیس ویژه نوجوانان بصورت آزمایشی در 5 پاسگاه پلیس در تهران ظرف 6 ماهه اول سال خورشیدی جاری مطالعه کردم، بسیار خوشحال شدم. این یک ابتکار عمل عالی و تحول مهمی در حوزه حمایت از کودک در ایران است. در اینجا لازم می دانم آمادگی یونیسف را برای همکاری در اجرای این پروژه و برنامه های مشابه دیگر به هر طریق ممکن اعلام می نمایم. میهمانان گرامی اجازه می خواهم سخنانم را با این امید به پایان ببرم که این همایش فرصتی مفید برای تبادل نظر، دانش و تجربه پیرامون معیارهای دادرسی نوجوانان و بهترین رویه ها و بویژه نقش پلیس در این فرایند مهم فراهم نماید.
یکبار دیگر از همه شما بخاطر حضور و مشارکت تان در این همایش تشکر می کنم و اجازه می خواهم که این نکته را متذکر شوم که در پایان آنچه ما در پی تحقق آن هستیم این است که از تجربیات یکدیگر بیاموزیم و بهترین روشها را در فعالیت های روزانه در راستای منافع کودکان و کشور ایران بکاربندیم. 13 مرداد 1388
|
