توصيههاي ايمنيِ مربوط به آمد و شد در خیابان برای مدارس
در آموزشِ اصول ايمني آمد و شد در خیابانها كودكان، معلمان و مراقبان نقش اصلي را بر عهده دارند.
در هنگام آمد و شد در خیابان ها كودكان آسيبپذيرترين افراد هستند در هنگام آمد و شد در خیابان ها كودكان آسيبپذيرترين گروه محسوب ميشوند؛ زيرا تا حدود سن ده سالگي هنوز از مهارتهاي جسمي و شناختي لازم براي تشخيص و تصميمگيري در مورد ايمنی خود در رفت و آمدها برخوردار نيستند. در ايران در ميان همه مصدوميتهاي غير عمدِ منجر به فوت در كودكان زير پنج سال، مصدومیت های ناشی از سوانح رانندگي مهمترين عامل مرگ و میر محسوب ميشوند. سوانح رانندگي همچنين عمدهترين عامل مصدوميت در ميان كودكان ده تا نوزدهساله هستند.
رفتار ايمن براي سرنشينان صندلي ايمني كودكان در داخل خودرو، باید کودکان کمتر از هشت سال را در دستگاه محافظتي مناسبي كه عموماً «صندلي ايمني» خوانده ميشود، قرار داد. صندلي ايمني كودك اگر به درستي مورد استفاده قرار گيرد، نرخ مرگ و مير ناشي از تصادفات رانندگی را تا 71 درصد در میان نوزادان و 54 درصد در ميان كودكان كاهش ميدهد.
كمربند ايمني كودكان هشت ساله و بزرگتر بايد در داخل خودرو هميشه از كمربند ايمني استفاده كنند. در مقایسه با سایر اقدامات ايمني، كمربند ایمنی تا کنون باعث نجات افراد بیشتری در هنگام سوانح رانندگي شده است. استفاده از كمربند ايمني باعث كاهش 65-40 درصدي خطر پرتاب شدن به خارج از وسيله نقليه و تحمل آسیب های جدی یا مرگ آور ميگردد.
براي كاهش خطراتي كه متوجه سرنشينان خردسال هستند، بايد در آموزش ايمني در كلاس درس تأكيد كنيم كه كودكان: · هميشه بايد توسط صندلي يا كمربند ايمني كه به اندازه و به درستي تنظيم شده باشد محافظت شوند؛ · هميشه بايد در صندلي عقب وسيله نقلیه بنشينند؛ · هميشه بايد از درِ ايمن خوردرو سوار و پياده شوند. درِ ايمن درِ عقب خودرو در سمت پيادهرو است؛ · هرگز نبايد حواس راننده و ساير سرنشينان را پرت كنند؛ · هميشه بايد در حين سوار و پياده شدن و در زمان حضور در مكانهايي نظير پاركينگهاي عمومي تحت مراقبت بزرگسالان قرار داشته باشند.
سرنشينان كودك در معرض خطرند زيرا: · دید محیطی آنها هنوز بقدر کافی تكامل نیافته است احتمال دارد كودكان کمتر متوجه اشيايي كه مستقيماً در روبروي آنها قرار ندارند بشوند، زيرا دید محیطی آنها هنوز بقدر کافی تکامل نیافته است ( در حالي كه در يك فرد بزرگسال دید محیطی يك سوم میدان ديد او را تشكيل ميدهد). كودك بدون برگرداندن سرِ خود ممكن است خودروهايی كه در سمت چپ و راست او قرار دارند را نبيند. · جهت يابي شنوايي آنها هنوز بقدر کافی تكامل نیافته است كودكان ممكن است در بسياري موارد نتوانند تشخيص دهند كه صداها از كدام سو به گوش ميرسند، بنابراین ممكن است در مورد سمتي كه خودرو از آن سمت در حال نزديك شدن است دچار اشتباه شوند. · آنها قد و قامت كوچكتري دارند به دليل جثه كوچكتر، اغلب ديدن كودكان براي رانندگان دشوار است ، به ويژه وقتي كودكي در بين خودروهاي پارك شده ايستاده باشد. · قدرت تشخیص آنها محدودتر است براي كودكان تشخيص اینکه يك خودرو با چه سرعتي به آنها نزديك ميشود و يا چقدر با آنها فاصله دارد، دشوار است. چه بسا يك كودك در عبور از خيابان صبر كند تا خودرويي با سرعت كم عبور كند و سپس از مقابل خودرويي كه سرعت زيادي دارد، از خيابان عبور كند. · رفتار جستجوگرانۀ كودكان ضعيف است و در عبور از خيابان وقت کافی برای نگاه کردن صرف نمی کنند كودكان لحظهاي از حركت باز نميمانند و در نتيجه ممكن است براي تغيير رنگ چراغ راهنمايي مخصوص عابر پیاده، يا براي توقف خودروها پشت خط عابر پياده، منتظر باقي نمانند و يا قبل از وارد شدن به خيابان صبر كافي براي بررسی كاملِ اطراف خود نداشته باشند. · رفتار كودكان قابل پيشبيني نیست و به تبعات عمل خود فكر نميكنند در بسياري اوقات كودكان فراموش ميكنند قبل از ورود به خيابان توقف كنند، به ويژه وقتي به دنبال توپ می دوند يا هيجانزده هستند. در اين حالت كودك ممكن است بيمهابا به وسط خيابان بپرد. · حواس كودك به سهولت پرت ميشود كودكان معمولاً به چيزهايي توجه ميكنند كه براي آنها جالبتر هستند. كودكان وقتي همراه دوستان خود هستند، به سهولت تمركز خود را از دست ميدهند و نميتوان انتظار داشت كه همواره رفتاري ايمن از خود نشان دهند. · سرعت واكنش كودكان به تغييرات ناگهاني در وضعیت خودروهای در حال حرکت كم است ممكن است كودكي قادر باشد موقعِ مناسب براي عبور ایمن از خيابان را تشخيص دهد، اما عليرغم اين توانايي با تغيير ناگهاني در وضعیت خودروهای در حال حرکت دچار سردرگمي و وحشت زدگي گردد. · براي كودكان ديدن يك موقعيت از نقطۀ دید طرفِ مقابل آسان نيست كودكان اغلب تصور میكنند كه چون آنها نزديك شدن يك خودرو را ميبينند پس حتماً راننده هم قادر به ديدن آنها است. كودكان كمتر براي اجتناب از خطر، مسير مستقيم حركت خود را تغيير ميدهند.
ويژگيهاي ديگري كه كودكان را در معرض خطر قرار ميدهد عبارتند از: · فقدان دانش و مهارت لازم براي برخورد ايمن با محيط تردد خودروها · اثرپذيري از اسرار همسالان · تمايل به خطر كردن · حساب كردن بيش از حد والدين روي تواناييهاي فرزندان خود
رفتار ايمن براي عابران پياده براي كاهش خطراتي كه متوجه عابران پياده خردسال است، لازم است در آموزش ايمني در كلاس درس تاكيد كنيم كه كودكان بايد همواره اين مراحل را در عبور از خيابان رعايت كنند: اول: انتخاب بهترين محل براي عبور دوم: كمك خواستن از يك بزرگتر در صورت امكان سوم: توقف قبل از جدول خيابان يا لبه جاده چهارم: نگاه كردن به همه جهات براي مشاهده تردد وسايط نقليه پنجم: گوش دادن به صداي تردد وسايط نقليه ششم: فكر كردن در مورد زمان مناسب براي عبور هفتم: وقتي جاده خالي از وسايط نقليه است و يا پس از توقف كامل آنها، عبور مستقيم از عرض جاده با قدمهاي تند. هشتم: نگاه كردن و گوش دادن و فكر كردن مداوم به تردد خودروها در حين عبور
چه جاهايي براي عبور از جاده و خيابان ايمنترند؟ براي كودكان تعيين و انتخاب نقاط امن براي عبور از جاده يا خيابان آسان نيست. آنها معمولاً فرض ميكنند كه اگر نزديك شدن خودروئي را نبينند عبور از جاده امن است.
پل يا زيرگذر عابر پياده بسيار مهم است كه اگر جايي پل يا زيرگذر عابر پياده وجود دارد كودك حتماً از آن استفاده كند، حتي اگر بدين منظور ناچار باشد مسافت اضافهاي را طي نمايد. در صورت عدم وجود زير گذر يا پل عابر پياده بايد كودك را تشويق كرد كه نقاطي را براي عبور از جاده و خيابان انتخاب كند كه از آنجا تردد وسايط نقليه در همه جهات به خوبي ديده شود و رانندگان نيز بتوانند كودك را در حال انتظار براي عبور از عرض جاده ببينند.
عبور در محل چراغهاي راهنما امنتر حالت اين است كه مراحل فوقالذكر را هنگامي رعايت كنيم كه آدمك سبز چراغ راهنماي عابرپیاده روشن باشد. اما بايد به كودكان يادآوري كرد كه نميتوان از توقف وسايط نقليه در مقابل چراغ راهنمايي يقين داشت و بايد در هر حال قبل از عبور، خيابان يا جاده را به دقت بررسي كرد.
عبور از بين خودروهاي توقف كرده البته عبور از بين خودروهاي توقف كرده براي كودكان خطرناك است. اما اگر هيچ چارهاي نباشد بايد به كودك آموزش داد كه: · فاصله بين دو خودرويي را براي عبور انتخاب كند كه بدون راننده باشند · فاصلهاي را انتخاب كند كه براي پارك كردن يك خودرو ديگر جاي كافي نداشته باشد · وقتي به انتهاي خودروهاي پارك شده رسيد، جايي بايستد كه رانندگان قادر باشند عابر را ببينند و نيزعابر بتواند خودروهاي در حال تردد را ببيند (يعني به موازاتِ طرفِ رو به خيابانِ خودروهاي پارك شده) · سپس مراحلی که در بالا برای عبور ايمن از خيابان ذکر شدند را به ترتيب دنبال كند
در محوطه پاركينگ عمومي محوطه پاركينگ ميتواند براي عابران محل خطرناكي محسوب شود زيرا توجه رانندهها معمولاً متوجه پيدا كردن جاي پارك و وارد شدن به آن است و لذا ممكن است عابران پياده و به ويژه كودكان را نبينند. كودكان بايد: · در صورت امكان در كنار بزرگسالان بمانند · امنترين مسير را انتخاب كنند (پيادهرو، خطوط عابر يا چراغ راهنماي عابر) · ( براي ديدن دود اگزوز، چراغ دنده عقب و غيره) چشم و (براي شنيدن صداي بسته شدن در خودروها يا صداي بوق) گوشِ خود را باز نگهدارند · به ورود و خروج خودروها از محل پارك – با نگاه کردن و گوش کردن به آنها - توجه كنند
پياده رفتن در جاهايي كه پياده رو وجود ندارد جايي كه پيادهرو وجود ندارد افراد پياده بايد: · در حريم جاده در بيشترين فاصله ممكن از آن راه بروند · اگر جاده حريمي نداشت در خلاف جهت تردد خودروها روی لبه جاده راه بروند · با مشاهده وسيله نقليه در حال نزديك شدن از لبه جاده خارج شده و تا عبور وسيله نقليه منتظر بمانند
سوار شدن به اتوبوس مدرسه افراد پيادهاي كه منتظر رسيدن اتوبوس مدرسه هستند بايد تا توقف اتوبوس، در پيادهرو يا حريم خیابان باقي بمانند.
عبور از خیابان پس از پياده شدن از اتوبوس عابران پياده بايد قبل از عبور از عرض خیابان صبر كنند تا اتوبوس از ايستگاه دور شود تا خیابان به خوبي ديده شود.
چرا كودكان سوار بر دوچرخه و وسایل تفريحي چرخدار در معرض خطر قرار دارند؟ كودكان از سوار شدن بر دوچرخه و استفاده از ديگر وسایل تفريحي چرخدار نظير اسكوتر، تخته اسكيت و كفش اسكيت بسیار لذت ميبرند. وقتي مهارت بالايي در استفاده از اين وسايل به دست ميآورند احساس پیروزی و غرور ميكنند. به طور كلي كودكان کمتر از ده سال هنوز مهارتهای لازمِ سواري و تردد براي استفاده از دوچرخه در معابر عمومي را بدست نياوردهاند. بايد هميشه يك بزرگسال در حين دوچرخه سواري مواظب آنها باشد. كودكان همچنين به دلايل زیر در معرض خطر هستند: · ممكن است از مهارتهاي جسمي لازم براي كنترل دوچرخه برخوردار نباشند · دانش و مهارتهاي لازم براي حضور در محيط تردد خودروها را ندارند · لزوماً به تبعات رفتارهاي خود فكر نميكنند · هنوز رفتار جستجوگرانۀ مؤثر در آنها به طور كامل شكل نگرفته و وقتی خودروهای در حال حرکت را زیر نظر میگیرند ممكن است به مدت كافي نگاه نكنند · تسلیم اسرار همسالان خود برای انجام كارهاي خطرناک میشوند · تواناييهاي خود را دست بالا ميگيرند
رفتار ايمن براي دوچرخهسواري براي كاهش خطراتي كه متوجه دوچرخهسواران خردسال است، لازم است در آموزش ايمني در كلاس درس تأكيد كنيم كه كودكان بايد: · از خيابانها و معابر مورد استفاده وسایل موتوری دوري كنند · هميشه از كلاه ايمني استاندارد استفاده كنند · از سربالایی و سرازیریهای تند، جدول خيابانها، سنگفرشها، درپوشهاي آهني و سایر سطوح ناهموار و ناپیوسته پرهیز کنند · از دوچرخه و اسكوتر فقط بصورت يك نفره استفاده كنند · قبل از هر بار استفاده از دوچرخه يا ساير وسایل چرخدار از وجود و عدم شل بودن همۀ قطعات آن اطمينان حاصل نمايند.
آداب دوچرخه سواري در پياده رو و مسيرهاي مشترك هنگام دوچرخهسواري در مسير عمومي اين قواعد را بايد رعايت كرد: · بايد از سمت راست حركت كرد · نبايد بيش از حد تند رفت يا اَعمال پیشبینی نشده انجام داد · هنگام نزديك شدن به ديگران بايد زنگ دوچرخه را به صدا در آورد · بايد به افراد پياده حق تقدم داد · بايد از علايم راهنمايي در طول مسير پيروي كرد · بايد در يك خط واحد پشت سر ساير دوچرخهسواران حركت كرد.
كلاه ايمني دوچرخه سواران جوان چگونه ميتوانند از خطرات بكاهند؟ بر اساس تحقيقات انجام شده، استفاده از كلاه ايمني تا 85 درصد از خطر آسيبهای ناحيۀ سر و تا 88% از خطر ضربۀ مغزي ميكاهد. عواملي كه اثر محافظتي كلاه ايمني را در زمان بروز تصادف بالا ميبرند عبارتند از: · پوشيدن كلاه ايمني به روش صحيح (به نحوي كه كلاه بر روي قسمت جلو سر بنشيند) · محكم بستن بندهاي نگهدارنده كلاه كه جلوی جابجا شدن و افتادن كلاه را گرفته و باعث كاهش خطر مصدوميت در حين سوانح ميگردد. · اندازه بودن كلاه ايمني. اندازه نبودن كلاه ايمني ممکن است خطر آسیبهای ناحيۀ سر را دوبرابر كند.
كودكان و موتورسيكلت – خطرناك با هر سرعتي
حدود 25 درصد از كليه تلفات جادهاي ايران مربوط به حوادث موتورسیکلت است . در بيش از 60 درصد این موارد مرگ به دليل عدم استفاده از كلاه ايمني و بروز ضربۀ مغزي رخ ميدهد.
استفاده از موتورسيكلت براي كودكان زير دوازده سال مناسب نيست! اصلاً توصيه نميشود كودكان كمتر از دوازده سال را تركِ موتور سوار كنید، زيرا اين كودكان از قد و قامت، استقامت، قدرت، تمركز و آشنايي كافي با قوانین راهنمایی و رانندگی به منظور سواريِ ايمن برخوردار نيستند. به گفته كارشناسان ايمني هر فردي كه تركِ موتورسيكلت سوار ميشود بايد از نظر خصوصیات جسمانی قادر به نشستن روي زين باشد، هر دو پايش را به شکلی مطمئن روي پدالهاي پا قرار دهد و با دست دستگيره مخصوص تركسوار و يا راننده موتور سيكلت را بگيرد و بايد قادر به استفاده از كلاه ايمني بوده و حتماً از آن استفاده كند.
كلاه ايمني جان افراد را نجات ميدهد! استفاده از كلاه ايمني، به تنهایی مؤثرترين راه براي كاهش آسيب هایِ ناحيۀ سر و تلفات ناشي از سوانح رانندگی با موتورسيكلت است. كودكاني كه از نظر سنی مجاز به راندن موتورسيكلت هستند را باید تشويق كرد كه هميشه از راندن موتورسيكلت بدون بر سر داشتن كلاه ايمني پرهیز كنند.
راههايي براي بهبود ايمنيِ مربوط به آمد و شد در خیابان در نزديكي مدرسهها فهرست گام به گام زیر، راهنمايِ مرجع و آساني براي معلمان، والدين و دانشآموزان است تا با استفاده از آن براي بهبود ايمنيِ آمد و شد در خیابان در نزديكي مدارس برنامهريزي كنند: اول: تشكيل شورايِ ايمنيِ راهِ مدرسه دوم: انجام مطالعه در مورد ايمنيِ راهِ مدرسه و جمعآوري دادهها (يا جمعآوري ديگر اطلاعات براي تعيينِ مشكلاتِ ايمنيِ راه در نزديكي مدرسه) سوم: تدوين برنامۀ عمل ابتدا ميتوان طيفي از راهبردهاي تشويقي و آموزشي را در نظر گرفت، مثلاً: فعاليتهاي كلاسي و خانگي، تدوين جزوۀ راهنماي ايمنيِ راه و آمد و شد، ايجاد شوراي دانشآموزي ايمني راه و اجراي برنامههاي ايمني بهتر براي تردد با دوچرخه و بصورت پياده. بعد از اينها ميتوان به راهبردهاي فني مربوط به سرعت حركت خودروها، پارك کردن و عبور از خيابان پرداخت. چهارم: اجراي برنامۀ عمل پنجم: بازبيني پيشرفت برنامۀ عمل - از طريق بررسی انجامِ راهبردهاي برنامه طبق مندرجات ستون "تا كِي" در برنامۀ عمل؛ و تأمل در راهبردهای موفق برای رفع مشكلات شناسایی شده. ششم : حفظ و استمرار- از طریق مبنا قرار دادن راهبردهای موفقتان و شناسایی و اجرای راهکارهایی برای بهبود راهبردهای دیگر، باید پیشرفت برنامه را مورد پایش قرار داد و راهبردهای آن را اصلاح کرد. به تجربهاندوزی در مورد ايمنيِ راهِ مدرسه ادامه داده و به مشكلاتي كه در طول كار پيش ميآيند رسيدگي کنید.
|
