مصاحبه با زاهد حسین
مصاحبه با زاهد حسين در مورد راهبرد ارتباطي براي آموزش كودكان
توسط: نويد پايا
نويد: ممنون به خاطر وقتي كه در اختيار ما گذاشتيد. لطفا در مورد اهداف سفر خود به ايران توضيح دهيد.
زاهد: وظیفه اصلی من تهیه یک راهبرد مردم-محور برای یونیسف است که به وزارت آموزش در بهبود وضعیت آموزش دختران در مناطق روستایی در استانهای محروم مانند بلوچستان، هرمزگان و آذربایجان غربی کمک کند. بیش از 50 روز است که در ایران هستم و در این مدت تجربیات بسیار خوبی، چه از نظر حرفه ای و چه فرهنگی داشته ام.
نوید: لطفا در مورد راهبرد ارتباطی کمی بیشتر توضیح بدهید، اینکه چیست و چه استفاده ای دارد؟
زاهد: ببینید، راهبرد ارتباطی در حقیقت یک ابزار برای پیاده سازی برنامه هاست که به ما کمک میکند مشکلات مردم را به درستی منعکس کنیم، ذینفعان مختلف را در کار درگیر کنیم و در نهایت به مدیران برنامه کمک میکند بر روی فعالیتهایی متمرکز شوند که مردم علاقه بیشتری به انجام شدن آنها دارند. در نتیجه راهبرد ارتباطی، در مورد یونیسف یا هر سازمان دیگری با هدف توسعه باید بر مبنای آنچه باشد که مردم فکر میکند. من نمیتوانم در حالیکه در دفتر خودم نشسته ام یک راهبرد ارتباطی را تنظیم کنم مگر آنکه در مورد مردمی که قرار در موردشان صحبت کنم اطلاعات کافی داشته باشم.
نوید: پس شما به هرمزگان و دیگر مناطق مسافرت کرده اید؟
زاهد: بله، من به سیستان و بلوچستان و هرمزگان سفر کرده ام و شباهتهای بسیاری بین این دو منطقه یافتم. بخش عمده ای از جمعیت این دو استان مردمی هستند که در امتداد مرز ایران و پاکستان زندگی میکنند. این موضوع باعث میشود آنها دائما در امتداد مرز در حرکت باشند. آنها فرهنگی مشابه بلوچهای پاکستان دارند. آشنا شدن با این افراد و بحث کردن مسائل با آنها فرصت بزرگی بود و وزارت آموزش و پرورش به من آزادی کامل داد تا با افراد مورد نظر در هر دوی این استانها صحبت کنم.
نوید: فکر میکنید مهمترین مسائل در مورد آموزش دختران در ایران چیست؟ آیا مشکلات زیادی وجود دارند؟
زاهد: هنگامی که سیستم آموزش در ایران را با دیگر سیستمها مقایسه میکنم باید بگویم مشکلات زیادی وجود ندارند. خوشبختانه شما سیستم آموزشی ای دارید که شباهتهای فرهنگی زیادی به سیستم ما دارد. تبعیض از نظر تحصیلات در مناطقی مانند سیستان و بلوچستان و بخشهایی از هرمزگان تا حدودی فرهنگی است ولی ریشه های بسیار قوی اقتصادی نیز دارد. این مناطق باران ندارند و امکانات زندگی کمی دارند در نتیجه فعالیت اقتصادی اصلی این مردم قاچاق است که در بعضی موارد خاص میتواند خطرناک باشد. من تقریبا معتقدم این یک مساله صرفا فرهنگی نیست. البته این مشکل فرهنگی نیز هست ولی در عین حال ریشه های اقتصادی و مالی بسیار قوی دارد.
نوید : پیشنهاد شما برای رفع این مشکلات چیست؟
زاهد: من بسیار خوش شانس هستم که همکاری بسیار نزدیکی از سوی همکاران ایرانی خودم داشته ام و فکر میکنم که بیشتر حالت تصادف داشت که بیش از 50 درصد افرادی که با آنها در منطقه سیستان و بلوچستان آشنا شدم، مردم بلوچ، قادر بودند به زبان اردو با من ارتباط برقرار کنند. در نتیجه میتوانم بگویم که ایده بسیار خوبی از مشکلات آنها داشتم. من فکر میکنم بهترین کار شروع یک گفتگو با جوامع، سازمانهای غیردولتی، سازمانهای جامعه-محور و گفتگو باسوادها و بیسوادها باشد. یکی از مهمترین مشکلات نبود گفتگو است در نتیجه تا وقتی گفتگو با مردم را آغاز نکنیم مشکلات باقی خواهند ماند. در نتیجه مهمترین کار شروع کردن یک حرکت راهبردی اجتماعی و ایجاد گفتگو است زیرا مردم این مناطق به فرهنگ خود افتخار میکنند در نتیجه تنها یک تکان کوچک آنها را نزدیکتر میکند و به آنها دسترسی مساوی به فرصتهای آموزشی و اقتصادی ارائه میکند.
نوید: فکر میکنید بیشترین کمک از چه کسانی بربیاید؟
زاهد: تا حدودی جای تاسف است که در کشورهای کمتر توسعه یافته مانند پاکستان و ایران و چند کشور دیگر آسیایی مسائلی مانند بهداشت، آموزش و رفاه اجتماعی صرفا وظیفه دولت تلقی میشوند در حالیکه اینگونه نیست. آموزش مساله ای چندلایه و چندجانبه است و با والدین، جامعه، سازمانهای جامعه-محور و دولت ارتباط دارد. فکر میکنم بهترین راهبرد وارد کردن جوامع، بخش خصوصی و سازمانهای غیردولتی است تا هر یک از آنها بداند برای دستیابی به بهترین نتیجه از سیستم آنها همگی باید کمک کنند. البته ارائه آموزش وظیفه دولت است و باید بگویم دولت به خوبی به وظیفه خود عمل میکند. من همچنین فرصت داشته ام به بعضی امکانات بهداشتی نیز سر بزنم و باید بگویم همه آنها بسیار خوب و مجهز بودند و تماس خوبی با جامعه داشتند. مشکل اینجاست که تعداد سازمانهای غیردولتی در ایران کم است. من معتقدم ما باید بنای یک همکاری با شخص خصوصی را ایجاد کنیم به طوریکه صرفا دولت را مورد سرزش قرار ندهد بلکه به جامعه ابزاری برای تجزیه و تحلیل خود ارائه کند که از طریق آن قادر باشد مشکلات خود را تجزیه و تحلیل کرده و گفتگو با دولت و دیگر مخاطبان و ارائه کنندگان خدمات آغاز کند.
نوید: آیا شما تجربیات مشابهی در دیگر کشورها، بخصوص در زمینه آموزش دختران داشته اید؟
زاهد: بله، دقیقا در آن سوی مرزها در پاکستان، یک پروژه بزرگ در جریان است که توسط برنامه جهانی غذا حمیت میشود. این پروژه مبتنی بر تشویق است. برنامه جهانی غذا به هر خانواده ای که دختر خود را به مدرسه بفرستد یک حلب روغن میدهد. ارزش حلب بیش از 7 یا هشت دلار نیست ولی در عین حال مشوقی است برای افزایش وضعیت تغذیه خانواده که باعث اهمیت دختران میشود. این برنامه در طی ده سال گذشته موفقیت زیادی داشته است و من به برنامه ریزان آموزشی توصیه میکنم تا نگاه خاصی به این برنامه داشته باشند. برنامه بسیار دیگری نیز در هند، جنوب آسیا، آمریکای جنوبی در حال اجرا هستند ولی به عقیده من بهترین راهبرد این است که هیچ مدل خاصی برای پیروی وجود ندارد. هر کشور محدودیتهای اقتصادی و فرهنگی خاص خود را دارد و من فکر میکنم بهترین راهبرد یک راهبرد ارتباطی و توسعه است که منعکس کننده واقعیتهای اجتماعی و اقتصادی گروه و کشورهای هدف باشد.
نوید: با توجه به این مساله فکر میکنید کار ایران در مقایسه با دیگر کشورها قابل قبول بوده است؟
زاهد: خب، کار ایران مسلما قابل قبول است. هیچگونه مانع تعمدی یا طراحی شده ای در برابر آموزش دختران وجود ندارد. در طی 20 سال گذشته، دولت در دوره پس از انقلاب روحیه اتکا به خود را در بین مردم ترویج کرده است. ایران صدها سال سابقه تاریخی دارد و مردم به این تاریخ افتخار میکنند. این موضوع در رفتار و گفتگوهای روزمره آنها مشخص است. شما کار خود را به خوبی انجام داده اید و من مطمئنم با توجه به رهبری و افراد مسوولی که هم از اعضا جامعه هستند و هم توانایی رهبری مناسبی دارند شما میتوانید با سرعت بسیار زیادی پیشرفت کنید.
نوید: انتظار دارید ده سال دیگر ایران را چگونه ببینید؟
زاهد: وظیفه یونیسف کمک به دولت ایران است. ما عقیده داریم راهبردهای ارتباطی صحیح که به صورت مشترک توسط یونیسف و وزارت آموزش و پرورش ایجاد شده اند میتوانند نقش بسیار مهمی در زمینه بهبود وضعیت آموزش دختران در استانهای نسبتا محروم داشته باشند. درعین حال، به عقیده من تحصیلات فقط رفتن به مدرسه نیست و چیزی بسیار بیش از اینهاست. تحصیلات یک فرآیند همه جانبه اجتماعی است. در زمینه تحصیلات، شما باید بر روی یک فعالیت چندبخشی کار کنید تا تغییری ایجاد کنید و مسلما توان بالقوه زیادی برای بهبود در این بخش وجود دارد.
نوید: آیا مطلبی وجود دارد که بخواهید اضافه کنید که ما درباره آن سوال نکردیم؟
زاهد: فقط مایلم اضافه کنم، باید تاکید بسیار بیشتری بر بسیج اجتماعی وجود داشته باشد. وضعیت سازمانهای غیردولتی در سازمانهای مبتنی بر جامعه همچنان ضعیف است و نیاز به تقویت شدن و بازنگری در سیاستها دارد. سازمانهای دولتی و غیردولتی هر دو باید در جهتی حرکت کنند که سازمانهای غیردولتی خودکفاتر شوند، نظام پاسخگوتر باشد و سازمانهای غیردولتی قادر باشند به توسعه اجتماعی کمک شایانی کنند.
