مصاحبه با قاضی رناته وینتر، ژوئن 2006
1- مشکلات جدی پیشروی اجرای دادرسی ویژه نوجوانان در ایران چیست؟
مهمترین مشکلات پیشروی اجرای دادرسی ویژه نوجوانان در ایران فقدان مفاد قانونی در ارتباط با قضازدایی و مجازاتهای جایگزین، عدم امکان استفاده از میانجیگری در دادرسی کیفری و عدم تمایل بسیاری از قضات برای استفاده از تکنیکهای جدید به دلیل عدم اشاره صریح به آنها در قانون است.
2- چه پیشرفتهایی پس از اولین باری که به ایران آمدهاید مشاهده میکنید و چه کارهایی هنوز باقی مانده تا عملکرد ایران در این زمینه با استانداردهای بینالمللی منطبق شود؟
در سمینارهای زیادی در ایران شرکت کردهام که طی آنها اعضای قوه قضاییه با همکاران بینالمللی گردهم آمده و استانداردهای بینالمللی درخصوص دادرسی ویژه نوجوانان را مورد بحث قرار دادهاند. برنامههای زیادی نیز طراحی شده و با موفقیت اجرا شدهاند. آنچه مهم است این است که بسیاری در ایران به آموزش و پروزش کودکان علاقمند هستند و مخالف مجازاتهای شدید هستند.
3- برخی از صاحبنظران از تضاد بین شریعت و کنوانسیون حقوق کودک سخن گفته و مدعی غیرممکن بودن تغییر قوانین اسلامی هستند، شما در این مورد چه میگویید؟
تنها تفاوتهای اندکی بین شریعت و کنوانسیون حقوق کودک وجود دارد و این تفاوت در مورد قانون جزا زیاد نیست. شریعت باید در سایه قرآن، کتاب مقدس اسلام، تفسیر شود و قرآن روی آموزش، ملاطفت، درک و اجتناب از خشونت نسبت به کودکان تاکید میکند و تصریح میکند که مجازات بایستی آخرین راهکار باشد.
4- چه نوع آموزشهایی در این گونه کارگاههای آموزشی ارائه میشود و آیا شما نتیجه مثتبی در آنها میبینید؟
دو نوع آموزش وجود دارد: یک نوع آموزش مختلف جهت تبادل نظر پیرامون مسائل مربوط به همکاریهای ضروری و بهترین شیوه های عملکرد تخصصی برای تخصصهای خاص ( مددکاران، پلیس و قضات) و یک آموزش برای متخصصان. هر دو آنها به یک اندازه مهم هستند و موفق هم بودهاند. پروژههای مشترک بسیاری متعاقب این کارگاه ها تعریف شدهاند؛ چرا که بسیاری از شرکت کنندگان برای اولین بار در این کارگاه ها با یکدیگر آشنا شدند.
5- عکسالعمل شرکتکنندگان به چه نحو بوده است؟
همیشه در ایران واکنشهای بسیار مثبت دیدهام. این موضوع از علاقه آنها و نیز تقاضایشان برای برگزاری کارگاههای آموزشی بیشتر مشخص بوده است تا آنجا که حتی اطلاعاتی در مورد آموزش نهادینهشده خواستهاند.
6- چه کشوری در دنیا بهترین قوانین مربوط به دادرسی ویژه نوجوانان را دارد و چرا؟
نمیتوان گفت که چه کشوری بهترین قوانین مربوط به دادرسی ویژه نوجوانان را دارد. این که این قوانین تا چه حد اجرا میشوند، میتواند سوال بهتری باشد.
7- نظر شما در مورد قوانین ایرانی مربوط به جرائم ارتکابی علیه کودکان به ویژه توسط پدران چیست؟ نظرتان در مورد قوانین مربوط به اعمال معرض قانون نوجوانان و مجازاتهای آنها چیست؟
تا آنجایی که من با قانون جزای ایران آشنایی دارم، قاضی اختیاراتی برای مجازات پدری که علیه فرزند خود جرمی را مرتکب شده است، دارد. البته این که آیا قانون به اجرا گذاشته میشود، موضوع دیگری است. درخصوص قانون دادرسی ویژه نوجوانان در حال حاضر پیشنویس لایحه جدیدی به مجلس فرستاده شده است. من با هرکسی صحبت کردهام، از جمله بسیاری از متخصصان تمامی رشته هایی که با کودکان معارض با قانون سروکار دارند، همگی بیصبرانه منتظر به تصویب رسیدن این لایحه هستند. بعد از تصویب این لایحه آنها قادر خواهند بود تا جایگزینهای مجازات حبس و شیوههای قضازدایی را به کارگیرند.
8- با توجه به تجارب خود در دادگاه جنایات بینالمللی در سیرالئون و کوزوو میتوانید بگویید تا چه حد زنان و کودکان قربانیان جنایتها بودهاند، تا چه حد جوامع محلی این واقعیت را پذیرفته اند و آیا دادگاه قادر بوده عدالت را در مورد آنها پیاده کند؟
در هر دو کشور وضعیت پس از جنگ حاکم بود که در آن تعداد بیشماری از زنان و کودکان قربانی جنایتهای جنگی شده بودند. جوامع محلی طبق فرهنگ خود به صورتهای متفاوت واکنش نشان دادند اما در همه موارد زنان و کودکان شدیدترین سختیها را متحمل شدند. به دلیل شرایط خاص فرهنگی عدالت همیشه در مورد آنها به اجرا درنیامده است. اگر آنها مورد تجاوز قرار گرفتهاند شاید به دلیل ترس از واکنشهای خانواده یا جوامع خود، نخواستهاند که حقایق گفته شود. در آفریقا زنان بسیاری راضی به این بودند که فقط هویت حملهکنندگان به آنها شناخته شود به ویژه اگر آن فرد اچ آی وی مثبت بود؛ چرا که این موضوع میتواند به این معنی باشد که آن فرد دیگر نخواهد توانست مرتکب چنین عملی شود.
9- از تجارب خود در آن کشورها چه چیزهایی آموخته اید؟ آیا این تجارب عقاید و باورهای شما را تغییر داده است؟
یاد گرفتهام که هیچ صلح پایداری بدون عدالت ممکن نیست. همچنین یاد گرفتهام هیچ صلحی، سازشی و هیچ توسعه اقتصادی بدون حل مشکلات زنان نمیتواند محقق شود. عدالت از طریق سازش سریعتر و بهتر بدست میآید و هرچه که حل مشکلات بیشتر طول بکشد به همان اندازه مشکلات پیچیده تر میشوند.
10- چه آموخته هایی وجود دارد که با پیاده کردن آنها میتوان از وقوع چنین فجایعی در آینده جلوگیری کرد؟
آموزش، آموزش، آموزش و برابری واقعی و قانونی بین زن و مرد.
