یونیسف در ایران
صندوق کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف) در سال 1325 شمسی (1946 میلادی) تاسیس شد. اهداف محوری این سازمان ترویج حمایت از حقوق کودکان، رفع نیازهای اولیه آنان و گسترش فرصتها برای رشد حداکثری ظرفیتها در کودکان است.
اولین حضور یونیسف در ایران به سال 1342 شمسی برمیگردد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز یونیسف فعالیتهای خود را در سال1363 در ایران از سر گرفت.
برنامه پنجساله یونیسف در ایران (2005-2009)
یونیسف و دولت جمهوری اسلامی ایران بر سر یک برنامه پنج ساله همکاری (2009-2005) به توافق رسیدهاند. هدف کلی این برنامه حمایت و احقاق حقوق دختران، پسران و زنان آسیب پذیر، در معرض خطر و مورد بی مهری واقع شده در 12 شهرستان منتخب ایران میباشد. شهرستانهای انتخاب شده در سه استان هرمزگان، سیستان و بلوچستان و آذربایجان غربی واقع شدهاند. این برنامه سعی در وضع، اصلاح و اجرای قوانین و سیاستهای کلان در جهت احقاق حقوق کودکان دارد.
در عین حال بم یکی از شهرستانهایی است که یونیسف پس از زلزله در آن فعالیت میکند و قصد دارد فعالیتهای خود در این شهر را تا پایان سال 2006 ادامه دهد. امدادرسانی اضطراری که بلافاصله پس از زلزله ویرانگر دسامبر 2003 آغاز شد، در کنار بخشهای دیگر برنامه سعی در احقاق حقوق کودکان در بم و دیگر نقاط ایران خواهد داشت.
اجزاء برنامه پنجساله کشوری
1- رشد و تکامل همهجانبه کودکان خردسال
هدف از این برنامه حمایت و احقاق حقوق کودکان زیر پنج سال برای برخورداری از شناسنامه، سلامت، تغذیه و مراقبتهای دوران خردسالی و در کنار آن کسب اطمینان از به وجود آمدن سیاستی ملی در خصوص دوران خردسالی میباشد.دستیابی به ثبت تولد همگانی، بخش مهمی از کنوانسیون جهانی حقوق کودک و زیربنای برنامهریزی منطقهای برای احقاق سایر حقوق کودکان است. این فعالیتها موارد زیر را در بر میگیرد:
- کارگاههای آموزشی برای مسولان ثبت احوال به منظور ایجاد الگویی قابل اجرا در شوراهای روستایی
- بسط وسایل و شیوههای حمایت یابی
- نظارت بر واکسیناسیون مداوم و منظم در اجتماع
- برگزاری جلسات آموزشی مهارتهای نگهداری از کودک برای مربیان روستامهدها و بهورزان و کارکنان مراکز بهداشتی؛
- مشارکت دادن شوراهای محلی و فعالان حوزه اجتماعی در امورتغذیه و سلامت کودکان؛
- حمایت از تاسیس روستا مهدها
2- برنامه آموزش دختران و توانمندسازی زنان
هدف از این برنامه توانمندسازی زنان و ایجاد آموزش پایه برای دختران بین 6 تا 12 سال از طریق کاهش نابرابریها در شهرستانهای منتخب است. با ایجاد "مدرسه دوستدار کودک" و استفاده از آن در روشهای آموزشی، برآیند یادگیری و مهارتهای تکاملی به میزان قابل توجهی بهبود می یابند. در این برنامه الگوهایی مقرون به صرفه و قابل تکرار برای تهیه و تدوین مطالب آموزشی پایه ایجاد خواهد شد تا به واسطه آنها فرصتهایی برای دختران و پسران محروم بهویژه آنان که به دلایل اقتصادی و فرهنگی موفق به ثبت نام نشده اند، فراهم شود. راهبرد کلی بر مبنای افزایش میزان ثبت نام و کاهش موارد ترک تحصیل از طریق بهبود کیفیت آموزش و کمک به زنان برای ایفای نقشی فعال در توسعه اجتماعی استوار است.
این فعالیتها شامل موارد زیر می شوند.
- آموزش دختران محلی برای دستیاری معلمان (سطوح پیش دبستانی، مهارتهای زندگی، آزمایشگاه علوم)
- تهیه جعبههای لوازم آزمایشگاهی برای ارایه به روستاهای استان سیستان و بلوچستان (هر جعبه شامل 153 ابزار از جمله میکروسکوپ، لوله آزمایشگاه و غیره میشود)
- ارسال 6 دستگاه موتورسیکلت به سه شهرستان استان برای سهولت رفت وآمد معلمان به مدارس دوردست و ارایه کلاسهای بیشتر
- تاسیس کتابخانههای سیار برای استفاده در سه شهرستان در سیستان و بلوچستان
- راهاندازی مدارس شیفت صبح برای دختران افغانی در تهران
- برگزاری جلسات شورایی راجع به سیاستهای آموزش دختران
3- برنامه اچ آی وی/ایدز و خدمات دوستدار نوجوانان
هدف از این برنامه حمایت از طرح پیشگیری ازگسترش ایدز در میان دختران و پسران 6 تا 18 سال در مدرسه و اجتماع میباشد که از طریق ارتباطات، آموزش و ایجاد خدمات دوستدار نوجوانان بویژه در جهت رفع نیازهای آنان در استانهای منتخب صورت میگیرد.
فعالیتهای این بخش شامل موارد ذیل می شوند:
- تدوین پیامهای پیشگیری از ایدز برای کودکان و گنجاندن مطالب مربوطه در کتب علوم دبیرستانی
- آموزش مربیان در چهار استان منتخب
- آموزش معلمین
- جلب حمایت مسوولین و رهبران مذهبی
- تهیه مطالب با مشارکت کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان شامل 4 کتاب داستان و یک سی دی تصویری حاوی پیام های آموزشی ایدز برای کودکان، نوجوانان، معلمان و والدین
- برگزاری کارگاههای آموزشی برای بهورزان و کارکنان بهداشتی در بم
- تهیه مطالب ارتباطی برای کودکان و نوجوانان در مدرسه و خارج از مدرسه
- ایجاد نظام آموزش همسانان (Peer Education)
- مشارکت در تلاش جهانی در خصوص "کودکان و ایدز"
4- برنامه حمایت از کودکان
این برنامه به منظور حمایت از حقوق کودکان و نوجوانان دختر و پسر در کلیه سنین در خانه، مدرسه و اجتماع اجرا میشود. "انجام اصلاحات قانونی و سیاستگذاری" و "پیشگیری از کودکآزاری" دو جزو مهم وکلیدی این پروژه میباشند.
هدف از این برنامه تقویت ظرفیت های افراد مشغول به کار با کودکان با توجه به پیمان نامه جهانی حقوق کودک و ایجاد تغییر در سیاستهای مرتبط با مسائل کودکان می باشد. این افراد شامل مسوولین قوه قضاییه، پلیس و سازمان زندانها میشوند.
- ترجمه مطالب (کتابچههای راهنما راجع به حمایت از کودکان برای نمایندگان و مسوولان مجلس)
- سمینارهای آموزشی راجع به محکومیتهای جایگزین، استانداردهای بین المللی و بهترین شیوه های برخورد با کودکان قابل استفاده برای افراد پلیس، قضات، سازمان زندانها و کلیه کسانی که به نحوی با کودکان سروکار دارند.
- اجرای استراتژیهای ارتباطی شامل کتاب داستان، سریالهای تلویزیونی و بروشور برای پیشگیری از سوءاستفاده از کودکان
- آموزش بهورزان و کارکنان بهداشت برای تشخیص زودهنگام سوءاستفاده از کودک
یونیسف در بم
در سحرگاه روز پنجم دی ماه 1382 (26 دسامبر 2003) زلزله شدیدی شهر بم در جنوب شرقی ایران را لرزاند. این زلزله که شدت آن 8/6 در مقیاس ریشتر بود، 80 درصد ساختمانهای شهر را ویران کرد و 31 هزار کشته و 30 هزار مجروح برجای گذاشت.
در عرض چند ساعت پس از حادثه یونیسف با ارسال تجهیزات فوری و اضطراری، سریعا به کمک شهروندان بم شتافت. وسایل ارسال شده شامل تجهیزات دارویی و پزشکی، پتو و زیرانداز نایلونی بودند. دیگرتدارکات در قالب کمکهای اولیه، وسایل بهداشتی، بستههای حاوی وسایل جراحی و زایمان، قرصهای تصفیه آب به منظور کسب اطمینان از در دسترس بودن آب شرب سالم، ژنراتورهای قابل حمل، چادر، ریسمان و سایر وسایل مربوط به سرپناه ارسال شدند.
حمایت یونیسسف از فعالیتهای انجام شده دربم
بازپیوند خانوادهها
بلافاصله پس از زلزله 3 هزار کودک که یک یا هر دو والدین خود را از دست داده بودند. شناسایی شدند. در حال حاضر یونیسف از طریق جلوگیری از جدا شدنهای احتمالی در آینده و کسب اطمینان از پیوستگی طولانیمدت خانواده به حمایت از این کودکان آسیبپذیر و خانوادههای سرپرست آنها ادامه میدهد. آموزشدیدگان بخش اجتماعی یونیسف نیز در 13 دفتر منطقهای، به کار شناسایی کودکان و خانوادههای نیازمند حمایت ادامه داده و از یک بانک اطلاعات مرکزی برای نظارت بر پیشرفت کار و ارجاع آنان به خدمات مناسب استفاده میکنند.
فضای دوستدار کودک
36 مرکز نگهداری کودکان خردسال برای بچههای زیر 6 سال و 10 مرکز فرهنگی و تفریحی برای کودکان 6 تا 18 سال درحال حاضر در بم و مناطق پیرامونی آن فعال هستند. ارائه خدمات بر پایه مشارکت و با محوریت کودکان، شیوه مناسبی است تا حس عادی کودکان احیا شده و حقوق آنها برای دسترسی به محیطی سازگاربا نیازهایشان، حمایت شود. یونیسف با این اقدامات تلاش میکند تا از حقوق همه کودکان، حتی آسیبپذیرترین آنها حمایت کند.
حمایت اجتماعی - روانی
یونیسف از طریق دیدار با خانوادههایی که در چادر زندگی میکردند و ارائه حمایتهای اولیه اجتماعی - روانی، به کودکان و خانوادههای آنها کمک کرد تا با آسیبهای روانی حاصله اززلزله و خسارات آن کنار بیایند. این تلاش با برگزاری جلسات مشاوره گروهی و آموزش معلمان، روانشناسان و روانپزشکان پیگیری شد. در این رابطه همچنین اقداماتی درجهت اطلاعرسانی عمومی صورت گرفت و سمینارهایی برای کارکنان وزارت آموزش و پرورش درخصوص مدیریت بحران در مدرسه، مشاوره گروهی، ارزیابی، بررسی و مداخله در بلایا برگزار شد. برنامه آزمایشی"مشاوره در مدرسه" هم که در یک مدرسه اجرا میشد، گسترش پیدا کرده و یک سوم مدارس بم را در بر خواهد گرفت.
آموزش
بلافاصله پس از وقوع زلزله، 416 بسته حاوی لوازم مدرسه و لوازم تفریحی به مدارس بم، ارسال گردید تا کار خود را در همان هفتههای اولیه شروع کنند. یونیسف همچنین با انجام بازدیدهای خانگی و فراخوان برای ثبتنام در مدرسه، هزار کودک را که قبل از شروع سال تحصیلی جدید (در مهر 1383) در مدرسه ثبت نام نکرده بودند، نام نویسی کرد. یونیسف همچنین در جریان بازسازی سیستم آموزشی بم از اصل "مدرسه دوستدار کودک" به عنوان یک راهنمای مهم استفاده کرد و تلاشهای خود برای کسب اطمینان از دسترسی عادلانه تمامی کودکان مقطع ابتدایی به آموزش ادامه داد. در کنار اینها یونیسف از توسعه تواناییهای معلمان حمایت میکند و وضعیت بهداشتی و تغذیهای را از طریق شبکه مدرسهای بهبود میبخشد. ساخت دستشوییهای دائمی برای اکثر مدارس بم به شیوهای که مناسب کودکان باشد، هم اکنون در دست اجراست.
آب و بهداشت محیط
یونیسف بلافاصله پس از حادثه زلزله اقدام به تهیه تجهیزات آب و بهداشت محیط برای مردم آسیبدیده کرد. تاکنون بیش از 400 کیلومتر لوله و تجهیزات آن برای احیای شبکه آب و فاضلاب شهری و روستایی ارسال شده و نصب آنها در دست انجام است. دستشویی و حمام نیز برای خانوادههای آسیبپذیر و دستشویی برای مراکز نگهداری و بازپروری کودکان خردسال تهیه شده است.
سلامت و تغذیه
یونیسف سردخانههای ذخیرهسازی سالم واکسن را در بم و استان کرمان ترمیم کرد تا نیازهای فوری بهداشتی و تغذیهای زنان و کودکان پس از زلزله تامین شود. یونیسف همچنین از ایجاد خدمات مراقبتهای ضروری حمایت کرد. علاوه بر اینها متعاقب نظرسنجی که نشاندهنده کمبود مواد لازم برای بدن و میزان غیرقابل قبولی از سوءتغذیه بود، تجهیزات و وسایلی را برای غنیسازی آرد با آهن خریداری نمود. یونیسف در حال حاضر بر گسترش تواناییهای کارکنان بخش پزشکی در سطوح مختلف و در زمینههای متفاوت متمرکز شده است.
شهر دوستدار کودک
به عنوان بخشی از اقدامات بازسازی کلی بم، یونیسف به طراحی یک نقشه شهری پایدار و دوستدار کودک کمک میکند. این طرح دربرگیرنده زمین بازی، تجهیزات بهداشتی، آب نوشیدنی سالم و تجهیزات شستشوی دست برای مدارس منتخب، ساخت یک مدرسه، مرکز نگهداری کودکان خردسال و مرکز اطلاعات و پژوهش برای معلمان است. علاوه بر این یونیسف از شهرداری بم حمایت میکند تا شهر دوستدار کودک را در یکی از مناطق بم طراحی کند. منطقه جغرافیایی توافق شده برای اجرای طرح، حدود 3/1 کیلومتر مربع مساحت داشته و در نزدیکی ارگ قدیم بم واقع شده است. این طرح با مشارکت جمعی و دخالت دادن کودکان به عنوان طراحان اصلی محیط خودشان در حال انجام است و 10 معمار جوان ایرانی آموزش دیدهاند، تا به این کودکان در جلسات طراحی کمک کنند.
مرکز اطلاعرسانی یونیسف
مرکز اطلاعرسانی یونیسف اطلاعات زیادی را با تمرکز بر موضوعات بهداشت و آموزش زنان و کودکان در خود جای داده است. بخش کتابخانه کاغذی و مجازی این مرکز بیش از 5000 منبع فهرست نویسی شده را که شامل نتایج تحقیقات و ارزیابیها، کتابها، کتابهای راهنما، مجلات و اسناد و به همان نحو منابع سمعی و بصری میشود، دارا میباشد. همچنین یک بانک اطلاعاتی تصویری نیز در دسترس عموم قرار دارد که دارای بیش از هزار عکس گرفته شده از حوزههایی است که یونیسف در آنها دخیل بوده است.
این مرکز دارای یک محیط دوستدار کودک است که در آن جوانان میتوانند مهارتهای سازمانی و توسعهای خود را افزایش داده، مشارکت شان را در موضوعاتی که روی زندگی آنها تاثیر میگذارد، بیشتر کنند و همکاری و حضورشان در جامعه را تقویت نمایند.
برای استفاده از مرکز با شماره تلفن 2594994 2-021 تماس بگیرید. منابع موجود در یونیسف بدون هیچ هزینهای در دسترس همگان است.
